هشدارها و توصیه‌های پلیس فتا همدان

تامین امنیت فضای تولید و تبادل اطّلاعات کشور با سازمانی فعّال، نوآورانه و به سوی پیشرفت، کارآمد، پویا، پاسخ‌گو و قانون‌مند در راستای فراهم نمودن اعتماد و آسودگی خاطر آحاد شهروندان جامعه و صیانت از حاکمیت و اقتدار ملّی و ارزش‌های اسلامی در افق ایران 1404 چشم‌انداز پلیس فضای تولید و تبادل اطّلاعات ناجاست | به اطلاع مخاطبان عزیز می رساند پایگاه خبری همدان پرس با همکاری پلیس فتا فرماندهی انتظامی همدان و با هدف فرهنگ سازی و کمک به ارتقاء سطح امنیتی شهروندان عزیز همدانی در فضای مجازی اقدام به درج توصیه ها و هشدارهای پلیس فتا می نماید | این مطلب به روز رسانی می شود…
هشدار پلیس فتا در خصوص کلاهبرداری از طریق ایمیل1. هیچ گاه اطلاعات کاربری خودرا از طریق یک درخواست یا فرمی که با ایمیل دریافت کرده اید وارد نکنید.2. همیشه برای واردکردن اطلاعات حساس کاربری یک صفحه جدید در مرورگر خود باز کنید و آدرس آن وب سایت را به صورت دستی وارد کنید.3. هیچ گاه دریک ایمیل مشکوک به فیشینگ روی لینکی کلیک نکنید.4. هیچ گاه دریک ایمیل مشکوک به فیشینگ یاهرایمیل ناشناخته دیگری،فایلهای ضمیمه رابازنکنید.5. برای واردکردن اطلاعات حساس مانند رمزعبور و نام کاربری همیشه ازوب سایتهای ایمن که با  https:// شروع می شوند استفاده کنید.6. به طورمرتب فعالیتهایی که درحساب کاربری شماانجام می شود رازیرنظرداشته باشید.7. به طورمرتب تراکنشهای حساب بانکی خودراچک کنید.8. بطورمرتب مرورگرخود را بروزکرده وهمه وصله های امنیتی آن رانصب وفعال نمایید.9. کامپیوترخود را بایک آنتی ویروس ویک فایروال مناسب وبه روزمحافظت کنید.10. قبلاً از واریزکردن وجه معامله به غیرازایمیل ازطرق دیگری مثل تلفن تأییدیه شماره حساب رادریافت کنید.11. به پیشنهادات اغواگرایانه ای که از طریق ایمیل برای شما ارسال می گردد، توجه ننمایید.مراقبت از ایمیلهکرها می توانند رمز عبور و اطلاعات شخصی شما را از ایمیل هایی که ارسال و دریافت می کنید بدزدند و یا از آن سوء استفاده نمایند. دراینجا چند توصیه کوچک در رابطه با نحوه ایجاد امنیت هنگام کار با نامه های الکترونیکی ذکر می شود.نکاتی در رابطه با امنیت ایمیل ها:تنها الصاقات ایمیل هایی را باز کنید که منبع قابل اعتمادی دارند و انتظار آنها را دارید .الصاقات ایمیل ها را قبل از باز کردن آنها اسکن کنید.تمام ایمیل های ناخواسته را بدون باز کردن آنها پاک کنید.پیج های امنیتی را به روز رسانی کنید.اگر مشکوک هستید که ایمیلی اسپم است، به آن پاسخ ندهید بلکه آن را پاک کنید.در مورد ایمیل هایی که اطلاعات محرمانه شما را می پرسند بسیار محتاطانه عمل کنید.اعتبار درخواست های مشکوک را قبل از پاسخ دادن به آنها با ایمیل، تایید نمایید.پلیس فتا هشدار می دهد؛تحقيقات خود را قبل از همکاري با سايت يا شرکت مورد نظر انجام دهيد تا از قانوني بودن سايت يا شرکت اطمينان حاصل کنيد.پلیس فتا توصیه می کند:در سريعترين زمان ممکن تراکنش هاي غير معتبر و غير مجاز را به شرکت صادر کننده کارت خود و يا بانک گزارش دهيد.پلیس فتا هشدار می دهد:اطلاعات مهم و حساس خود را روي هاردهاي اکسترنال، فلش، CD و لپ تاب ذخيره نکنيد؛ چون اين دستگاه ها علاوه بر اينکه ممکن است اطلاعات را از دست بدهند، ممکن است ربوده شوند. پس اگر مجبور هستيد از آنها استفاده کنيد، حتماً آنها را رمزگزاري کنيد.  پلیس فتا توصیه می کند:هرگز صورتحساب کارت اعتباري و يا حساب بانکي خود را به گونه اي دور نريزيد که مجدداً قابل استفاده باشد.پلیس فتا هشدار می دهد:سيستم هاي کامپيوتري خود را از گزند ويروس ها و نرم افزار هاي مخرب با استفاده از آنتي ويروس هاي به روز شده و ديوار آتش، حفظ کنيد. اکثر سيستم هاي اجرايي و آنتي ويروس ها، داراي ويژگي به روز رساني خودکار هستند که به محض شناخته شدن يک ويروس جديد، به روز رساني مي شوند و از کامپيوتر شما محافظت مي کنند.پلیس فتا هشدار می دهد:کامپيوتري که در محل کار خود استفاده مي کنيد را محدود به انجام کارهاي محل کارتان کنيد؛ زيرا نرم افزار هاي مخرب و ويروس ها مي توانند، هنگامي که کارمندان از کامپيوتر جهت گشت و گزار در شبکه هاي اجتماعي و سايت هاي شخصي ديگر استفاده مي کنند، به دستگاه هاي آنها نفوذ کنند.پلیس فتا هشدار می دهد:هيچ گاه از پسورد هايي که قبلا به صورت پيش فرض در کامپيوترتان باقي مانده که احتمالا مربوط به کاربران قبلي کامپيوترتان است،استفاده نکنيد واز پسورد هاي منحصر به  فرد خود استفاده کنيد.پلیس فتا هشدار می دهد:حتما از نرم افزار های امنیتی استفاده کنید: لپ تاپ شما باید نرم افزار های امنیتی مشابه رایانه خانگی داشته باشد، فعال بودنfirewall هنگامی که شما در فضای عمومی قرار می گیرید نیز، جزء نکاتی است که هرگز نباید فراموش شود. با نصب کردن برنامه ای امنیتی بر روی گوشی همراه، آی پد و غیره می توانید از قرار گرفتن در معرض یک شبکه wifi نا مطمئن ایمن بمانید.این برنامه ها علاوه بر شناختن شبکه های نامطمئن، نقایص موجود در دیگر برنامه های نصب شده بر روی سیستم عامل شما را شناسایی میکنند ونیز با دادن اخطار مانع از کلیک کردن شما بر روی لینک های مشکوک می شوند.
پلیس فتا توصیه می کند:مواظب اطراف خود باشید;همه خطرات تنها در فضای مجازی رو به روی شما وجود ندارد، گاهی اوقات هنگامی که شما درگیر جستجو در فضای سایبری هستید یک سارق اینترنتی می تواند با نگاه کردن از فراز شانه های شما پی به نام کاربری وگذرواژه ایمیل یا کارت عابر بانک شما برده ودر فرصت مناسب ازآن بهره لازم را ببرد.پلیس فتا هشدار می دهد:در مورد خرید اینترنتی و انجام امور بانکی به صورت آنلاین بسیار مواظب باشید؛تا جایی که امکان دارد که این امور را در خانه انجام دهید. اما اگر به دلیلی نیاز به انجام این امور در بیرون از فضای خانه شدید سعی کنید که ازاینترنت سیم کارت خود برای این کاراستفاده نمایید. در انجام امور بانکی به صورت آنلاین حتما از برنامه ای که توسط بانک در هنگام گشایش حساب به شما داده می شود،استفاده کنید و اگر تا کنون این برنامه را دریافت ونصب نکرده اید، با مراجعه به نزدیکترین شعبه و یا سایت رسمی بانک این برنامه را دریافت کنید.پلیس فتا توصیه می کند:به اشتراک گذاری خود را غیر فعال کنید؛ گاهی اوقات ممکن است فایل ها وپوشه در لپ تاپ ،گوشی وتبلت شما در حالت به اشتراک گذاری باشند وشما از آن بی خبر باشید. زمانی که میخواهید از یک شبکه wifi استفاده نمایید حتما اطمینان حاصل کنید که آن را بر روی حالت عمومی “public ” قرار ندهید این کار امنیت اطلاعات اشتراکی شما را در بهترین حالت قرار می دهد.پلیس فتا هشدار می دهد:به صورت خودکار به شبکه wifi متصل نشوید؛ اتصال خودکار به شبکه خانگی و یا کاری شاید دارای خطرات بسیار کمی باشد ولی هنگامی که در محیط عمومی هستید هکرها میتوانند با دادن نام عمومی مانند کافی شاپ و … به روتر خود، شما را فریب دهند که به یک شبکه امن متصل شده اید. تنظیمات دستگاه خود را به غیر از شبکه خانگی و کاری بر روی حالت اتصال دستی قرار دهید و زمانی که در فضای عمومی به شبکه wifi  متصل شدید از کارمندان آن محل در مورد موجود بودن نام دستگاه خود در شبکه آنها سوال نمایید.هشدارهای پلیس فتا:1.آنتی ویروس به تنهایی کافی نیست، از یک دیوار آتش به عنوان مکمل آنتی ویروس استفاده کنید، تا به کمک هم و مخصوصا همراه با ابزارهای امنیتی مثل آنتی اسپم ها و نرم افزار های بتوانند از کامپیوتر و اطلاعات آن حفاظت کنند.2.حتما فایل هایی که مهم و حساس هستند را رمزنگاری کنید.3.اگر جایی کار میکنید که به طور اتوماتیک یک سری اطلاعات مهم را ذخیره میکند از یک نرم افزار حفاظتی و امنیتی بسیار عالی که امکان رمز گزاری پیشرفته ای برای دسکتاپ،نوت بوک و هارد اکسترنال در نظر می گیرد، استفاده کنید. كلاهبرداري مالياخيراً هكرهابعد از هك ايميلهاي افراد اقدام به كلاهبرداري مالي از سايرين با استفاده از ايميل فرد قرباني مي نمايند.در يك نمونه فردي داراي مدرك دكتري زبان و ادبيات فارسي به عنوان نماينده وزارت علوم و تحقيقات درشهر آلماتي كشور قزاقستان مشغول تدريس و اشاعه فرهنگ و ادب فارسي بوده و ايشان از طريق ايميل دررابطه با اطلاعات علمي ، مقاله و كتاب و ساير يافته هاي علمي با اكثر اساتيد و صاحب نظران علمي در داخل و خارج ايران ارتباط داشته است كه هكر بعد از نفوذ و هك ايميل اقدام به حذف كليه مطالب و منابع علمي وي نموده و در اقدام بعدي از طريق همين ايميل به گروههاي ايميلي كه اين استاد با آنها در ارتباط بوده پيامي با اين مضمون كه «بنده به اتفاق خانواده ام جهت گردش وگذراندن تعطيلات در انگلستان هستم ولي بدليل سرقت موبايل و وجوهات و خرابي تلفن هتل تنها از طريق ايميل ارتباط دارم و تقاضاي واريز وجه به credit card (كارت بانك) براي رهايي از اين مشكل را دارم » فرستاده است.نـــكات آمـــوزشي:1- وقتي که از رايانه‌هاي عمومي براي ورود به حساب‌هاي کاربري ايميل، شبکه‌هاي اجتماعي، پيام‌رسان‌ها و …استفاده مي‌کنيد از مارک کردن گزينه‌ي «به خاطر سپردن نام کاربري» (Remember my ID) اجتناب کنيد.2-ايميل هاي ارسالي از طرف دوستاني که درخواست پول مي کنند را حتماً از طريق تماس تلفني با فرد مورد نظر بررسي کنيد.3- از باز نمودن ايميل­هاي مشکوک خودداري کنيد.4- هرگونه مطالب و اطلاعات علمي باارزش ايميل هاي خود را درحافظه جانبي و يا منبع ذخيره ديگر نگهداري نماييد.
هشدارهای فضای مجازی:1.انتشار اطلاعات محرمانه در شبکه های اجتماعی به منزله افشای اطلاعات است2.در منزل خود رایانه را در محلی نصب کنید که قابلیت کنترل فیزیکی و چشمی برعملکرد فرزندانتان را داشته باشید3.از اعلام رمز کارت به دیگران خودداری و متصدیان فروشگاهها را ملزم نمایید دستگاه pos را در دسترس شما جهت پرداخت الکترونیکی قرار دهند4.در زما مراجعه به کافی نت مدارک شناسایی معتبر به همراه داشته باشید5.رمز عبور خط مقدم دفاعی شماست ، برای رمزهای عبور حداقل 8 کاراکتر و ترکیبی از اعداد و حروف و علائم استفاده کنید6.به هیچ عنوان با نام های کاربری که هویت شما رانمایان می کند و تحریک آمیز است وارد اینترنت نشوید.7.به هیج وجه با کسانی که در اتاق های گفتگو آشنا می شوید قرار ملاقات نگذارید.8.هنگامی که در محل کار یا خانه هستید . اطلاعات مهمی روی صفحه مانیتورتان است، رایانه تان را ترک نکنید9.از فروشگاههای اینترنتی خرید کنید که آنها را می شناسید10.از باز کردن ایمیل های ناشناس خودداری کنید11.در هر سایت و وبلاگی اطلاعات ایمیل خود را وارد نکنید12.رمز کارت های بانکی خود را بر روی انها یادداشت نکرده و یا در کنار آنها نگهداری نکنید13.مراقب پیامکهای کلاهبرداران باشید14.کابران مزاحم را مسدود کرده و با پلیس فتا در میان بگذارید15.کلیه تراکنش های خود را ذخیره کنید16.هنگام وارد شدن به یاهو مسنجر و ایمیل تیک کنار گزینه My ID …. Remember را بردارید17.هنگام دانلود کردن برنامه ها سعی کنید از سایت های معتبر ، برنامه هایتان را دانلود کنید18.اگر نیاز به اطلاعات History ندارید هر از چند گاهی آن را پاک کنید19.هرگز برای اطلاعات مهم خود از رایانه های عمومی استفاده نکنید20.اگر کسی می خواهد از سیستم شما استفاده کند ، یککاربر جدید درست کنید تا فرد از این کاربر استفاده کند21.این را بدانید که هرگز و تحت هیچ شرایطی صاحبان سرویس دهنده از شما رمز ورود وبلاگتان را نمی خواهند22.به هر ایمیلی که از شما اطلاعات شخصی و مالیتان را بخواهد اعتماد نکنید23.با رمز نگاری فایل ها ، صرفا ً افراد مجاز قادر به دستیابی و مشاهده اطلاعات خواهند بود24.هر نوع داده با ارزش موجود بر روی رایانه باید یک Back Up گرفته و آنها را ذخیره نمود

تاریخ انتشار:9/7/92 – پایگاه خبری استان همدان

توصیه های رئیس پلیس آگاهی گلستان برای پیشگیری از زورگیری

گرگان- زورگیری و سرقت همراه با تهدید، از جرایم خشن است و برای آن که در دام زورگیری ها نیفتید، باید به توصیه های پلیس توجه نمایید.

رئیس پلیس آگاهی استان گلستان در این باره گفت: زورگیری و سرقت همراه با تهدید و ایجاد رعب و وحشت از جرایم خشنی است که مجازات سختی در قانون مجازات اسلامی برای آن در نظر گرفته شده است.

سرهنگ ˈداوود سلطانیˈ از شهروندان خواست برای آن که در دام زورگیرها نیفتند به این توصیه های پلیس توجه کنند:

1-     از حمل اسناد و مدارک و پول به میزان زیاد خودداری کنید.

2-     از قرار دادن رمز کارت اعتباری در کنار کارت خودداری و رمز کارت خود را حفظ کنید.

3-     اگر به هر دلیل قصد حمل مبالغ زیادی پول دارید، از افراد مورد اعتماد بخواهید شما را همراهی کنند.

4-   کیف خود را روی صندلی جلو قرار ندهید در صورتی که پس از خروج از بانک متوجه شدید خودروی شما پنچر شده است هوشیار باشید، شاید این یک ترفند سارقان باشد.

5-     هنگام خروج از بانک و مراکز خرید مراقب موتورسواران باشید.

6-      مراقب نزاع های ساختگی باشید، زیرا سارقان با این ترفند قصد سرقت اموال شما را دارند.

7-   هنگام رو به رو شدن با سارقان، مشخصات چهره و وسیله نقلیه آن ها را به خاطر بسپارید، دقت شما می تواند به پلیس برای شناسایی و دستگیری سارقان کمک کند.

8-     از درگیر شدن با سارقان خودداری کنید و در چنین مواقعی از مردم کمک بخواهید.

9-     از قرار دادن کودکان به تنهایی در درون خودروها خودداری کنید.

10-  اگر سارقان قصد سرقت خودروی شما را دارند، در اولین فرصت خودرو را خاموش و سوئیچ را با قدرت به بیرون پرت کنید.

11-  وسیله نقلیه تان را به سوئیچ مخفی مجهز کنید.

اگر اموالتان سرقت شد، بلافاصله موضوع را به مرکز فوریت های پلیس 110  اطلاع دهید.

خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران5/9/90

چند روش ساده برای پیش‏گیری از کیف قاپی

جلوگیری از وقوع جرایم بستگی به هوشیاری و همکاری شما دارد. طبیعتا در بسیاری از امور، پیش‏گیری مطمئن‏تر، سهل‏تر و مقدم بر درمان است.

هنگام حمل اسناد با ارزش و یا پول نقد حتماً از اتومبیل استفاده کرده و از پیاده روی بپرهیزید.

از به نمایش گذاشتن اسناد و پول همراه خود بپرهیزید.

هنگامی که قصد ترک اتومبیل را دارید کیف دستی خود را درون خودرو نگذارید.

هنگام حمل پول نقد یا اسناد با ارزش از خیابان های خلوت تردد ننمایید.

کیف قاپی معمولابا موتورسیکلت های تندرو و یک نفر ترک نشین با کلاه انجام می‏شود بنابراین مواظب این قبیل موتورسواران باشید.

کیف دستی را با دستی که مجاور دیوار و یا جوی آب است حمل نموده و از حرکت در سطح سواره خیابان اجتناب نمایید.

هنگام باز نمودن درب اتومبیل یا صندوق عقب یا تماس تلفنی از گذاشتن کیف بر روی زمین خودداری نمایید.

اگر قصد معامله‏ای را دارید که لازم است پول نقد حمل کنید یا اسناد با ارزشی را با کیف خود جابه‏جا کنید موضوع را با افراد غیرمطمئن بازگو نکنید.

در هنگام خروج از بانک از قرار دادن پول در کیسه‏های نایلونی جدا خودداری نمایید.

ممکن است پس از خروج از بانک اتومبیل‏تان توسط سارقین پنچر شده باشد بنابراین ابتدا کیف همراهتان را در داخل اتومبیل قرار داده و درب‏های اتومبیل را قفل کنید و سپس اقدام به پنچرگیری نمایید.

در رستوران کیف خود را به پشت صندلی آویزان نکنید.

باید هنگام استفاده از تلفن کیف خود را نزدیک بدنتان یا در دستی که آزاد است نگه دارید و اطمینان حاصل کنید که با امنیت کامل و محکم آن را نگه داشته اید.

پایگاه اطلاع رسانی وزارت اطلاعات

توصیه های یک پلیس براي امنيت شخصي

1- قویترین قسمت بدن شما آرنجتان  میباشد…

در صورتیکه به اندازه کافی به شخصی نزدیک هستید که بتوانید از آرنجتان استفاده نمایید، این کار را انجام دهید…

2- در صورتیکه دزدی از شما کیف پولتان را خواست، آن را به او تحویل ندهید

کیف را به سمتی دور، ترجیحا در حیاط منزل مجاور پرتاب کنید…

ممکن است این شانس وجود داشته باشد که دزد به کیف شما بیش از خود شما علاقه نشان دهد و به سمت کیف برود در این لحظه شما فرار کنید…

3- در صورتیکه شما را داخل صندوق ماشین انداخته اند چراغ های عقب را در آورید…

و دستتان را از سوراخ بیرون برده، دیوانه وار آن را تکان دهید راننده شما را نمیبیند،…

 اما سایرین میبینند. این کار جان افرادی را نجات داده است…

4-  خانم ها معمولا عادت دارند که هنگامیکه پس از خرید یا کار وارد اتومبیل خود می شوند…

در آن بنشینند و کارهای دیگر انجام دهند ممکن است کسی شما را زیر نظر داشته باشد…

و در یک فرصت مناسب از در سمت پیاده رو وارد اتومبیل شده اسلحه یا چاقویی را به طرف شما بگیرد و به شما گوید که به کجا بروید و حوادث ناگوار بعدی به وقوع بپیوندد.

به محض اینکه وارد خودرو شدید، درها را قفل کرده و محل را ترک کنید اگر هنگامیکه سوار خودرو شدید،…

شخص دیگری نیز در اتومبیل بود و اسلحه ای را به سمت شما نشانه رفت متوقف نشوید…

تکرار میکنم اتومبیل خود را متوقف نکنید به جای ترمز کردن،…

پای خود را بر روی گاز فشار دهید و با سرعت به چیزی بکوبانید که ماشین خرد شود …

كمربند ايمني و يا کیسه هوا جان شما را نجات خواهد داد…

و اگر دزد دیگری در صندلی عقب نشسته باشد به محض برخورد ماشين با مانع…فرار کنید،

كه فرار كردن بهتر از این است جسد شما را در جایی پیدا كنند…

5- چند نکته هنگام سوار شدن به ماشین در یک پارکینگ مسقف یا سرپوشیده:

حواس خود را جمع کنید. اطراف خود، درون ماشین و صندلی عقب را نگاه کنید …

زمین سمت پیاده رو را نگاه کنید… اگر ماشین شما در کنار یک ون بزرگ پارک است…

از در سمت پیاده رو سوار اتومبیل شوید بیشتر قاتل های زنجیره ای

قربانیان خود را در حالیکه می خواهند سوار ماشین شوند به داخل ون میکشند…

به ماشینی که در سمت خیابان و یا پیاده رو، نزدیک ماشین شما پارک است نگاه کنید…

اگر مردی تنها در صندلی ای که نزدیک ماشین شما است، نشسته است به عقب برگردید و با یک نگهبان یا پلیس به ماشین خود نزدیک شده و سوار شوید…

6- همیشه از آسانسور به جای پله استفاده نمایید…

راه پله ها مکان هایی ترسناک برای تنها بودن هستند و بخصوص در شب مکان های خوبی برای انجام جنایت و زورگیری می باشند…

7- در صورتیکه شخصی اسلحه دارد و شما از او فاصله بيش از سه متر دارید يقينا بهتر است كه بدوید…

شخص مهاجم فقط مي تواند بدون دقت به شما شلیک کند …

در حالیکه شما یک هدف متحرک هستید، احتمال اینکه تیر به شما بخورد 4 درصد است…

و همچنین به احتمال زياد محلی از بدن که مورد اصابت گلوله قرار میگیرد، یکی از اعضاي حیاتی بدن شما نیست… ترجیحا به صورت زیک زاگ بدوید…

 8- خانم ها معمولا تلاش می کنند که عاطفي و دلسوز و شفیق باشند …

اينطور زنانه و لطيف كه تابحال رفتار داشته ايد و با اين شرايط خاص متفاوت برخورد كنيد…!

براي همه كس اينطور نرم رفتار كردن اشتباه است و دیگر بس است…!!!  

 این رفتار ملايم ممکن است به شما صدمه زده و یا حتی به کشته شدنتان منجر شود…

 رهبر باندی که یک قاتل بود و قتل های زنجیره ای انجام میداد مردی خوش تیب و با سواد بود. از حس شفقت زنان سوء استفاده میکرد : با عصایی در دست لنگان لنگان راه میرفت و برای سوار شدن به اتومبیل خود درخواست کمک میکرد…

9- نکته امنیتی دیگر:

شخصی به من گفت که دوستش صدای گریه یک بچه را شب هنگام در راهرو آپارتمان شنیده است…

 و بدلیل اینکه دیر وقت بوده به پلیس زنگ زده است… او فکر میکرد که این عجیب است…

پلیس به او گفت: هرکاری که میکنی، در را باز نکن… زن گفت که این مانند صدای یک بچه است که انگاراز پنجره به بیرون خزیده و ممکن است وارد خیابان شود… او نگران بچه است…

پلیس گفت، یکی از واحدهای اعزامی ما در راه است… هر کاری که میکنی، در را باز نکن!…

پلیس به او گفت که آنها فکر میکنند که یک قاتل قتل های زنجیره ای صدای یک بچه را ضبط کرده است و با استفاده از آن زنان را با فکر اینکه کسی یک بچه آنجا گذارده است، به بیرون از خانه میکشاند…

او گفت که آنها هنوز این موضوع را تایید نکرده اند. اما تعداد زیادی خانم تماس گرفته و میگویند هنگامیکه شب هنگام در خانه تنها بوده اند، صدای گریه یک بچه را از بیرون در میشنوند…

10-       اگر صدای چکه آب از شیرهای بیرون خانه در نیمه شب شنیدید…

هرگز از منزل خارج نشوید و با تماس، از همسایه های خود کمک بگیرید…

امنیت فردی در نظام حقوقی قرآن

محمد بهرامی

چکیده: این نوشتار از میان صورتهای گوناگون امنیت، امنیت فردی را به بحث گرفته و شامل محورهای زیر است: الف. امنیت به عنوان یک نیاز، در این بحث، امنیت با استناد به سخنان روانشناسان، قراردادهای بین المللی و آیات قرآن، به عنوان یک نیاز معرفی شده است. ب . اقسام امنیت: 1- امنیت اخروی که در نگاه قرآن ویژه پیروان هدایت های الهی که ایمان به خدا و معاد داشته و اهل احسان و انفاق هستند خواهد بود. 2- امنیت دنیوی، این قسم، یک نیاز عمومی است و متولی آن دولت است. انواع امنیت دنیوی شامل امنیت جان، عقیده، بیان، آبرو و مال انسانهاست. که در هر قسم به آیات و سنت و سیره معصومان(ع) استناد شده است. آیاتی که بیانگر احکام جزایی یا در راستای تأمین سلامتی مردم یا در جهت بیان خوردنی های حلال و حرام است همگی تأمین کننده امنیت جانی است. آیاتی که به نکوهش تقلید و لزوم بهره گیری از عقل پرداخته عقل را امری درونی و اختلاف عقیده را خواست خدا و پیامبران را تنها مبلغ و منذر می شمارد و به صلح فرا می خواند مستند امنیت عقیده است. خویشتن داری پیامبر و امامان (ع) در برابر نظریه پردازی مخالفان، دلیل… امنیت بیان است. ایات نهی از تجسس و غیبت و تهمت و قدف و زنا و امنیت آبرو را بیان می کند و سرانجام آیات حد سرقت و حرمت خیانت، نشانگر امنیت مالی است.

امنیت، مصدر جعلی و صناعی است که از ریشه «امن» ساخته شده است. این واژه در فرهنگ های لغت به معنای ایمن شدن، در امان بودن، بیم نداشتن، رهایی از ترس و احساس ایمنی و… آمده است. فراهیدی از لغت شناسان بزرگ «امن» را به معنای ضد خوف می گیرد،1 ابن منظور و برخی دیگر معانی چندی برای این ریشه می آورند: الأمن ضد الخوف، الأمانة ضد الخیانة، الایمان ضد الکفر، الایمان بمعنی التصدیق و ضدّه التکذیب.2 شیخ طوسی مفسّر برجسته شیعه نیز امن را «سکون النفس الی الامر» می خواند و نقطه مقابل آن را خوف دانسته، خوف را «انزعاج النفس من الأمر» معرفی می کند.3 فعل ثلاثی مجرد از «امن» و متعدی آن به معنای ضد خوف به کار می رود و ثلاثی مزید آن در صورتی که با «باء» یا «لام» متعدی گردد به معنای تصدیق می آید.4 معانی امنیت نشان می دهد امنیت عینی، ذهنی و روانی در مفهوم امنیت نهفته است. احساس ایمنی از امنیت ذهنی و روانی حکایت دارد و بی بیمی و در امان بودن امنیت عینی را می گوید، بنابراین نمی توان امنیت را بدون نظرداشت این صورت ها تعریف کرد. امنیت در اصطلاح امنیت شناسان با معنای لغوی آن در ارتباط است، به گونه ای که یکی از دو گفتمان امنیت بر اساس معنای لغوی امنیت شکل گرفته است. در این گفتمان، امنیت در امنیت فردی نبود تهدید نسبت به جان، مال، آبرو، دین و جز آن است، و در امنیت اجتماعی حالت آسودگی همگانی از تهدیدهایی است که از کردار غیرقانونی دولت یا دستگاهی فردی یا گروهی به وجود می آید،5 و در امنیت ملی آن است که کشورها هیچ گونه احساس خطر حمله نظامی، فشار سیاسی و اقتصادی نداشته باشند و بر گسترش و توسعه خویش توانا باشند.6 صاحب نظران مسائل امنیتی، امنیت را به فردی، اجتماعی، ملی و… تقسیم می کنند. از میان اقسام یاد شده، امنیت فردی بسیار پر اهمیت است و تأثیرگذاری آن بر گونه های دیگر امنیت بسیار زیاد است و بخشی از آیات قرآن به این شکل از امنیت نظر دارد. بنابراین شایسته است این شکل از امنیت به بحث و بررسی گذاشته شود و قلمرو آن با توجه به آیات قرآن تبیین و تحلیل گردد. 

امنیت؛ به عنوان یک نیاز

امنیت یکی از مهم ترین نیازهای طبیعی است. «مزلو» در بحث و بررسی درباره نیازهای انسان، نیاز به امنیت را یکی از مهم ترین نیازهای انسان معرفی می کند. او این نیاز را از نظر رتبه پس از نیازهای فیزیولوژی بدن قرار می دهد و نیازهای انسان را شامل نیازهای فیزیولوژی، نیازهای ایمنی، نیازهای اجتماعی، نیازهای اقدام و نیازهای خود شکوفایی می داند.7 تأمین درست و بهینه این نیازها زمینه ساز دست یابی به خود شکوفایی است. بر اساس این نیاز، انسان از نخستین روزهای آفرینش خود در پی امنیت بود؛ به غارها پناه می برد، سلاح می ساخت، عبادت می کرد، با دیگران پیمان می بست و… نبود امنیت در جامعه، شهروندان را گرفتار ترس و دلهره و نگرانی می سازد و ترس به عنوان یک بیماری خود خاستگاه بسیاری از بیماری های جسمی و روحی می گردد. امروزه بسیاری از بیماران کلینک های روان درمانی، رفتاردرمانی، روان کاوی، روان شناسی و… دچار ترس هستند «ترس در زمان ما واقعاً انسان را در سراسر جهان بیمار کرده، در آلمان غربی، اتریش، سوئیس و بسیاری از کشورهای صنعتی ترس به عنوان انگیزه بیماری در حال پیشرفت است».8 امنیت در نگاه قرآن نیز یک نیاز اساسی، نعمت خداوند، بسیار ارزشمند و شرط اساسی توسعه معرفی شده است: «رب اجعل هذا بلداً آمناً و ارزق أهله من الثمرات من آمن» بقره/126 افزون بر این کاربرد بسیار ماده «امن» و مشتقات آن ومعانی گوناگونی که این ماده در آیات قرآن به خود گرفته است نشان از اهمیت، ارزش امنیت و نیاز انسان به آن دارد. چه اینکه امنیت در تمام کاربردها و معانی «امن»، به گونه ای نهفته است. برای نمونه ایمان به عنوان یک اصطلاح کلیدی و از مشتقات «امن» کارکردهای اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اخلاقی، روانی و… دارد، اما مهم ترین کارکرد ایمان همان امنیت بخشی به ایمان آوران است. بر اساس این کارکرد، مؤمنان از امنیت برخوردارند و در آرامش به سر می برند: «هو الذی أنزل السکینة فی قلوب المؤمنین» فتح/4 همچنین یکی از نامهای خداوند «مؤمن» است: «لا إله إلا الله هو الملک القدوس السلام المؤمن» حشر/23 علامه طباطبایی می نویسد: «مؤمن کسی است که امنیت می دهد».9 در نظامهای حقوقی نیز به این نیاز انسان بسیار توجه شده و امنیت به عنوان یکی از حقوق اساسی شناخته می شود. برای نمونه در ماده سوم اعلامیه جهانی حقوق بشر می خوانیم: «هرکس، حق زندگی آزادی و امنیت شخصی دارد». در همین اعلامیه این حق این گونه تعریف شده است: «هر کس به عنوان عضو اجتماع حق امنیت اجتماعی دارد».10 در اعلامیه معروف حقوق بشر و شهروند فرانسه مورخ 1789، امنیت یکی از چهار ارزش بزرگ بشری معرفی شده است و در ماده اول اعلامیه حقوق بشر، هدف جامعه سیاسی حفظ حقوق طبیعی و غیرقابل مرور زمان بشر است. این حقوق در نگاه این اعلامیه عبارتند از: حق آزادی، حق مالکیت، حق امنیت و حق مقاومت در برابر ستم.11 با نگاهی گذرا به آیات قرآن به خصوص آیاتی که در برگیرنده «امن» یا مشتقات این واژه است، با دو نوع امنیت روبرو هستیم:

1. امنیت اخروی

در برخی آیات که از امنیت اخروی حکایت می کند، ایمان مهم ترین نقش را دارد و ایمان آوران از امنیت کامل برخوردارند؛ برای نمونه در آیه زیر خداوند می فرماید: کدام یک از دو گروه بت پرستان و خداپرستان شایسته تر به ایمنی هستند؟ «فأی الفریقین أحقّ بالأمن إن کنتم تعلمون» انعام/81 در سیاق پسینی این آیه، امنیت، پاداش اهل حق معرفی شده؛ پاداشی که به کمک آن می توان اهل حق را از اهل باطل تمییز داد: «الذین آمنوا و لم یلبسوا إیمانهم بظلم أولئک لهم الأمن و هم مهتدون» انعام/82 آنها که ایمان آوردند و ایمان خود را با شرک و ستم نیالودند، ایمنی تنها از آنِ آنهاست؛ و آنها هدایت یافتگانند! آیات بسیار دیگری نیز نشان از امنیت اخروی دارد، برای نمونه: الف. آنان که از برنامه هدایتی خداوند پیروی می کنند در امنیت هستند: «فإمّا یأتینکم منّی هدی فمن تبع هدای فلاخوف علیهم و لاهم یحزنون» بقره/38 هرگاه هدایتی از سوی من برای شما آمد، کسانی که از آن پیروی کنند، نه بیمی بر آنهاست و نه غمگین شوند. ب. کسانی که به خدا و قیامت ایمان دارند و اعمال شایسته انجام می دهند برخوردار از امنیتند: «إنّ الذین آمنوا و الذین هادوا و النصاری و الصابئین من آمن بالله و الیوم الآخر و عمل صالحاً فلهم أجرهم عند ربّهم و لا خوف علیهم و لا هم یحزنون» بقره/62 کسانی که ایمان آورده اند و کسانی که به آیین یهود گرویدند و نصارا و صابئان هرگاه به خدا و روز رستاخیز ایمان آورند، و عمل صالح انجام دهند، پاداششان نزد پروردگارشان مسلم است و هیچ گونه ترس و اندوهی بر آنها نیست. ج. نیکوکاران و تسلیم شدگان به خدا در امنیت به سر می برند: «بلی من أسلم وجهه لله و هو محسن فله أجره عند ربّه و لا خوف علیهم و لاهم یحزنون» بقره/112 آری کسی که روی خود را تسلیم خدا کند و نیکوکار باشد، پاداش او نزد پروردگارش ثابت است؛ و [این گونه کسان] نه ترسی بر آنهاست و نه غمگین می شوند. د. انفاق کنندگانی که منت نمی نهند امنیت دارند: «الذین ینفقون أموالهم فی سبیل الله ثمّ لایتبعون ما أنفقوا منّاً و لا أذی لهم أجرهم عند ربهم و لا خوف علیهم و لاهم یحزنون» بقره/262 کسانی که اموال خود را در راه خدا انفاق می کنند، سپس به دنبال انفاقی که کرده اند، منت نمی گذارند و آزاری نمی رسانند، پاداش آنها نزد پروردگارشان است؛ و نه ترسی دارند و نه غمگین می شوند. «الذین ینفقون أموالهم باللیل و النهار سرّاً و علانیة فلهم أجرهم عند ربّهم و لاخوف علیهم و لاهم یحزنون» بقره/274 آنها که اموال خود را، شب و روز، پنهان و آشکار، انفاق می کنند، مزدشان نزد پروردگارشان است؛ نه ترسی بر آنهاست، و نه غمگین می شوند. «إن الذین آمنوا و عملوا الصالحات و أقاموا الصلوة و آتوا الزکاة لهم أجرهم عند ربهم و لا خوف علیهم و لا هم یحزنون» بقره/277 کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند و نماز را بر پاداشتند و زکات را پرداختند، پاداششان نزد پروردگارشان است؛ و نه ترسی بر آنهاست، و نه غمگین می شوند. «فمن آمن و أصلح فلاخوف علیهم و لا هم یحزنون» انعام/48 آنها که ایمان آورند و اصلاح کنند، نه ترسی بر آنهاست و نه غمگین می شوند. هـ. ایمان آوران، صالحان، نمازگزاران و زکات دهندگان، ناامنی ندارند: «یا بنی آدم إمّا یأتینکم رسل منکم یقصّون علیکم آیاتی فمن اتقی و أصلح فلاخوف علیهم و لا هم یحزنون» اعراف/35 ای فرزندان آدم، اگر رسولانی از خود شما به سراغتان آیند که آیات مرا برای شما بازگو کنند، کسانی که پرهیزگاری پیشه کنند و عمل صالح انجام دهند نه ترسی بر آنهاست و نه غمناک می شوند. و. اولیاء خدا امنیت دارند: «ألا إنّ أولیاء الله لاخوف علیهم و لا هم یحزنون» یونس/62 آگاه باشید اولیای خدا، نه ترسی دارند و نه غمگین می شوند. و آیات زیر تمامی افراد یاد شده را در بهشت در ایمنی می خواند: «ادخلوها بسلام آمنین» حجر/46 داخل این باغها شوید با سلامت و امنیت. «إلاّ من آمن و عمل صالحاً فأولئک لهم جزاء الضعف بما عملوا و هم فی الغرفات آمنون» سبأ/37 … به جز کسانی که ایمان آورند وعمل صالحی انجام دهند؛ که برای آنان پاداش مضاعف در برابر کارهایی است که انجام داده اند و آنها درون غرفه ها در امنیت خواهند بود. «أفمن یلقی فی النار خیر أم من یأتی آمنا یوم القیامة» فصلت/40 آیا کسی که در آتش افکنده می شود بهتر است یا کسی که در نهایت امن و امان در قیامت به عرصه محشر می آید.

2. امنیت دنیوی

شکل دیگر امنیت در آیات امنیت دنیوی است؛ این امنیت در قرآن یک کالای عمومی معرفی شده و یکی از اهداف مهم شکل گیری حکومت اسلامی و حاکمیت خداست: «وعد الله الذین آمنوا و عملوا الصالحات لیستخلفنّهم فی الأرض کما استخلف الذین من قبلهم و لیمکّننّ لهم دینهم الذی ارتضی لهم و لیبدّلنّهم من بعد خوفهم أمناً یعبدوننی لایشرکون بی شیئاً و من کفر بعد ذلک فأولئک هم الفاسقون» نور/55 خداوند به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده اند وعده می دهد که قطعاً آنان را حکمران روی زمین خواهد کرد، همان گونه که به پیشینیان آنها خلافت روی زمین را بخشید؛ و دین و آیینی را که برای آنان پسندیده، پا برجا و ریشه دار خواهد ساخت؛ و ترسشان را به امنیت و آرامش مبدّل می کند، آن چنان که تنها مرا می پرستند و چیزی را شریک من نخواهند ساخت. و کسانی که از آن پس کافر شوند، آنها فاسقانند. «و إذ قال ابراهیم ربّ اجعل هذا بلداً آمناً و ارزق أهله من الثمرات من آمن منهم بالله و الیوم الآخر» بقره/126 و هنگامی را که ابراهیم عرض کرد: پروردگارا این سرزمین را شهر امنی قرار ده و اهل آن را ـ آنها که به خدا و روزبازپسین، ایمان آورده اند ـ از ثمرات روزی ده.

این آیه به قرینه سیاق پیشینی «قال إنّی جاعلک للناس إماماً»(بقره/124) تأمین امنیت، رفاه عمومی و فراهم ساختن زمینه های مناسب برای عبادت را از خواسته ها و تکالیف پیشوایان دینی قرار می دهد. امام علی (ع) نیز با الهام از قرآن وظیفه اصلی امام و حاکم اسلامی را ایجاد امنیت و آرامش در تمام زمینه ها معرف می کند. آن حضرت در پاسخ شعار خوارج (لاحکم إلاّ لله) می فرماید: «کلمة حقّ یراد بها الباطل! نعم إنّه لا حکم لله، و لکن هؤلاء یقولون: لا إمرة إلا لله، و إنّه لابد للناس من أمیر برّ أو فاجر، یعمل فی إمرته المؤمن، و یستمتع فیها الکافر، و یبلغ الله فیها الأجل، و یجمع به الفیء، و یقاتل به العدوّ، و تأمن بهم السبل، و یؤخذ به للضعیف من القوی، حتی یستریح برّ و یستراح من فاجر».12 سخن حقی است که از آن باطل اراده می شود! آری درست است، فرمانی جز فرمان خدا نیست، ولی اینها می گویند: زمامداری جز برای خدا نیست، در حالی که مردم به زمامداری نیک یا بد نیازمندند، تا مؤمنان در سایه حکومت، به کار خود مشغول و کافران هم بهره مند شوند ومردم در استقرار حکومت زندگی کنند. به وسیله حکومت بین المال جمع آوری می گردد، و به کمک آن با دشمنان می توان مبارزه کرد، جاده ها امن و امان می گردد و حق ضعیفان از نیرومندان گرفته می شود، نیکوکاران در رفاه و از دست بدکاران در امان می باشند.

در خطبه دیگری امام جنگهای خویش را در راستای تأمین امنیت و اصلاح امور می خواند و خود را از قدرت طلبی، ریاست خواهی و بهره گیری از مادیات مبرا می خواند: «اللهم إنّک تعلم إنّه لم یکن الذی کان منّا منافسة فی سلطان و لا التماس شیء من فضول الحطام، ولکن لنردّ المعالم من دینک، و نظهر الإصلاح فی بلادک، فیأمن المظلومون من عبادک، و تقام المعطلة من حدودک».13 خدایا تو می دانی که جنگ و درگیری ما برای به دست آوردن قدرت و حکومت و دنیا و ثروت نبود، بلکه می خواستیم نشانه های حق و دین تو را به جایگاه خویش بازگردانیم ودر سرزمین های تواصلاح راظاهرکنیم؛ تا بندگان ستمدیده ات درامن وامان زندگی کنند و قوانین ومقررات فراموش شده تو بار دیگر اجرا گردد. در قرآن یکی از نشانه های حکومت جور و باطل، وجود ناامنی و ظلم و فساد و ناتوانی درتأمین امنیت است: «و إذا تولّی سعی فی الأرض لیفسد فیها و یهلک الحرث و النسل و الله لایحبّ الفساد» بقره/205 هنگامی که حکومت می کنند، در پی فساد در زمین کوشش می کنند و زراعتها و چهارپایان را نابود می سازند؛ خداوند فساد را دوست نمی دارد.

اینکه در قرآن امنیت یک کالای عمومی معرفی شده و در حوزه وظایف حکومت آمده است از آن جهت است که: 1. تأمین امنیت از سوی خود افراد ـ هر چند بهترین گزینه است و امنیت را با نیازها برابر می سازد، ولی ـ هزینه های بسیار زیادی دارد و توان و قدرت فراوانی می طلبد که شهروندان این توان و امکانات را ندارند. 2. وقتی افراد از ناامنی رنج می برند و برای فرار از هرج و مرج به زندگی اجتماعی تن می دهند و حقوق و آزادی های طبیعی خویش را به دولت وا می نهند، خود دولت را به عنوان متولی امنیت به رسمیت می شناسند و از میان بد و بدتر دولت را انتخاب می کنند. چنان که قرآن امنیت را یک نیاز همگانی معرفی می کند که دولت تأمین گر آن است، در اعلامیه حقوق بشر نیز امنیت فردی یک کالای عمومی است: «حمایتی که جامعه به هر یک از افراد و اعضای خود برای حفظ جان، حقوق و دارایی آنها اعطا کرده است» و در ماده چهارم اعلامیه حقوق بشر سال هشتم انقلاب فرانسه، امنیت، حمایت و معاونت همه افرادجامعه برای تأمین حقوق هر یک از اعضاء خود است. بنابر این دولت چه حداقلی و چه حداکثری وظیفه تأمین امنیت را دارد. وقتی دولت تأمین امنیت را بر عهده می گیرد در برابر زندگی اجتماعی و مزایای آن از شهروندان خواسته هایی دارد که این خواسته ها تا وقتی در راستای تأمین امنیت قرار دارد با امنیت فردی ناسازگار نمی نماید و با مقاوله نامه کار اجباری همخوان است. برای نمونه دولت می تواند خدمت نظام وظیفه را اجباری کند، از افراد در دفع آفات، آتش سوزی ها، سیل، زلزله و… یاری طلبد و متخلفان را بازخواست و توبیخ کند.

همان گونه که حکومت از شهروندان مطالبات و خواسته هایی دارد در برابر موظف به زدودن تهدیدات و تأمین امنیت فردی شهروندان است. مهم ترین تهدیدات نسبت به امنیت فردی عبارتند از: ـ تهدیدات فیزیکی؛ مانند درد، صدمه و مرگ. ـ تهدیدات اقتصادی؛ مانند تصرف، تخریب اموال و دسترسی نداشتن به کار و منابع. ـ تهدیدات نسبت به حقوق؛ مانند زندانی شدن و از بین رفتن آزادی های عادی مدنی. ـ تهدیدات نسبت به موقعیت یا وضعیت؛ مانند تنزل رتبه و تحقیر در نگاه عامه مردم. در نتیجه امنیت فردی با نظر داشت تهدیدات، به امنیت جانی، اندیشه، بیان، مال، آبرو و… تقسیم می گردد. بنابراین شایسته است نگاهی داشته باشیم به صورت های گوناگون امنیت فردی و اهمیت و راهکارهایی که قرآن برای تأمین این اشکال متفاوت از امنیت فردی فرا راه حکومت قرار داده است.


امنیت جانی

این شکل از امنیت در قرآن بسیار مورد توجه است؛ به گونه ای که گروه هایی از آیات، نشان دهنده اهمیت و ارزش این امنیت است: 1. برخی از احکام جزایی قرآن با هدف ایجاد و تأمین امنیت جانی فرود آمده است؛ برای نمونه بعضی آیات از خودکشی و دیگرکشی و صدمه رساندن به دیگران منع می کند. این آیات برای دیگر کشان و آنانی که دیگران را مصدوم می سازند مجازات سنگینی قرار می دهد و این مجازات ها را عامل مهم تأمین و احساس امنیت دیگران می خواند: «و لاتقتلوا أنفسکم إنّ الله کان بکم رحیماً» نساء/29 «ولاتلقوا بأیدیکم الی التهلکة» بقره/195 «ولاتقتلوا أولادکم خشیة إملاق نحن نرزقهم و إیاکم إنّ قتلهم کان خطأ کبیراً» اسراء/31 «ولاتقتلوا النفس التی حرّم الله إلاّ بالحق و من قتل مظلوماً فقد جعلنا لولیه سلطاناً فلایسرف فی القتل إنّه کان منصوراً» اسراء/33 «یا أیها الذین آمنوا کتب علیکم القصاص فی القتلی الحرّ بالحرّ و العبد بالعبد و الأنثی بالأنثی فمن عفی له من أخیه شیء فاتّباع بالمعروف و أداء الیه بإحسان ذلک تخفیف من ربّکم و رحمة فمن اعتدی بعد ذلک فله عذاب ألیم. و لکم فی القصاص حیاة یا أولی الألباب لعلّکم تتقون» بقره/178ـ179 ای کسانی که ایمان آورده اید! حکم قصاص در مورد کشتگان، بر شما نوشته شده: آزاد در برابر آزاد، و برده در برابر برده، و زن در برابر زن،پس اگر کسی از سوی برادر (دینی) خود چیزی به او بخشیده شود (و قصاص او تبدیل به خونبها شود) باید از راه پسندیده پیروی کند.

و قاتل نیز به نیکی دیه را بپردازد؛ این تخفیف و رحمتی است از ناحیه پروردگار شما! و کسی که بعد از آن، تجاوز کند، عذاب دردناکی خواهد داشت. و برای شما در قصاص، حیات و زندگی است، ای صاحبان خرد! شاید شما تقوا پیشه کنید. «و کتبنا علیهم فیها أنّ النفس بالنفس و العین بالعین و الأنف بالأنف و الأذن بالأذن و السنّ بالسنّ و الجروح قصاص فمن تصدّق به فهو کفّارة له و من لم یحکم بما أنزل الله فأولئک هم الظالمون» مائده/45 و بر ایشان (بنی اسرائیل) در تورات مقرر داشتیم که جان در مقابل جان، و چشم در مقابل چشم، و بینی در مقابل بینی، و گوش در مقابل گوش، و دندان در برابر دندان می باشد؛ و هر زخمی قصاص دارد؛ و اگر کسی ببخشد کفاره گناهان او محسوب می شود و هر کس به احکامی که خدا نازل کرده حکم نکند، ستمگر است. 2. تعدادی از آیات قرآن با هدف تأمین امنیت و حفظ سلامت انسان فرود آمده است؛ مانند آیاتی که خوردن مشروبات الکلی، خون، مردار، گوشت خوک و… را حرام اعلام می کند: «انّما الخمر و المیسر و الأنصاب و الأزلام رجس من عمل الشیطان» مائده/90 «إنّما یرید الشیطان أن یوقع بینکم العداوة و البغضاء فی الخمر و المیسر» مائده/91 «إنّما حرّم علیکم المیتة والدم و لحم الخنزیر و ما اُهلّ لغیرالله به» نحل/115 3. بعضی آیات در راستای تأمین سلامتی، نظافت را توصیه می کند.

«إنّ الله یحبّ التوّابین و یحبّ المتطهرین» بقره/222 «فیه رجال یحبّون أن یتطهّروا و الله یحبّ المطّهّرین» توبه/108 «فاعتزلوا النساء فی المحیض و لاتقربوهنّ حتی یطهرن» بقره/222 4. شماری از آیات، نشان از سقوط تکلیف با فرض رخداد ناامنی جانی دارد؛ برای نمونه وضو، غسل، روزه، حج، توجه به قبله، تصرف در مال دیگران، دوری از خوردن محرماتی مانند گوشت خوک و مردار، و… برای کسی که در ناامنی است یا در وضعیت ناامنی قرار می گیرد، واجب نیست.

امنیت شناسان، امنیت جانی را بسیار در خور اهمیت می دانند و ناامنی جانی و احساس ناامنی گسترده را زمینه ساز آسیب پذیری های اجتماعی می خوانند. در قرآن نیز امنیت جانی بسیار پر اهمیت است و کشتن یک فرد مانند کشتن تمام انسانها معرفی شده است: «من أجل ذلک کتبنا علی بنی إسرائیل أنّه من قتل نفساً بغیر نفس أو فساد فی الأرض فکأنّما قتل الناس جمیعاً» مائده/32 هر چند امنیت جانی در قرآن بسیار پراهمیت نشان داده شده اما این امنیت مطلق نیست.

امنیت جانی تا زمانی حق هر شهروندی است که آن شهروند امنیت دیگران را محترم شمارد و از دست اندازی و تجاوزگری به حقوق دیگران خودداری کند. آیات یاد شده و آیات بسیار دیگری نشان می دهد که مخدوش ساختن امنیت جانی، مالی و ناموسی دیگران امنیت جانی را از حق بودن بیرون می سازد.


امنیت عقیده

یکی دیگر از صورتهای امنیت فردی امنیت اندیشه است، که بر اساس آن، انسانها از جهت باورها در امنیت هستند و نمی توان ایشان را برای باورهایی که دارند تهدید کرد و در ناامنی قرارداد؛ چه اینکه باورها و اندیشه ها خاستگاه زندگی اجتماعی است و بیشترین نقش را در بروز رفتارهای فردی و اجتماعی دارد؛ به گونه ای که می توان هر کنشی را استوار بر باورها و اندیشه هایی خاص دانست؛ چنان که درصد قابل توجهی از واکنش ها نیز برخاسته، برگرفته و تحت تأثیر باورها است.

بر این اساس در اسلام باورها و عقاید، بسیار پرارزش و سودمندند و صاحبان عقیده در امنیت کامل قرار دارند و نمی توان ایشان را به پذیرش باوری جدید و به یک سو نهادن عقیده خود وادار ساخت. و آیات جهاد و قتال نیز درباره مخالفانی است که برای مسلمانان ناامنی ایجاد می کنند.

قرآن تهدید و ارعاب صاحبان عقیده را بر نمی تابد و با هر شکل تهدید مخالفت می کند؛ چه اینکه: یک. از انسان رهایی از تقلید به عنوان یک عامل درونی بر اکراه را می طلبد و تقلید کنندگان را نکوهش می کند: «و إذا قیل لهم اتبعوا ما أنزل الله قالوا بل نتّبع ما ألفینا علیه آباءنا أو لو کان آباؤهم لایعقلون شیئاً و لایهتدون» بقره/170 دو. انسان را به بهره گیری از عقل فرا می خواند و از ایشان تأمل و تدبّر در آفرینش و آفریدگار را خواستار است: سه. عقیده را امری درونی و اختیاری و جبرناپذیر معرفی می کند: «لاإکراه فی الدین» بقره/256 «قل یا أیها الناس قد جاءکم الحقّ من ربّکم فمن اهتدی فإنّما یهتدی لنفسه و من ضلّ فإنّما یضلّ علیها و ما أنا علیکم بوکیل» یونس/108 بگو ای مردم حق از طرف پروردگارتان به سراغ شما آمده هر کس(در پرتو آن) هدایت یابد برای خود هدایت شده، و هر کس گمراه گردد به زیان خود گمراه می گردد و من مأمور (به اجبار) شما نیستم.

«إنّا هدیناه السبیل إمّا شاکراً و إمّا کفوراً» انسان/3 ما راه را به او نشان دادیم خواه شاکر باشد (و پذیرا گردد) یا ناسپاس. «و قل الحقّ من ربّکم فمن شاء فلیؤمن و من شاء فلیکفر» کهف/29 بگو: این حق است از سوی پروردگارتان؛ هر که می خواهد ایمان بیاورد و این حقیقت را پذیرا گردد وهر که می خواهد کافر گردد. چهار. ناسازگاری های عقیدتی و دینی را خواست خداوند می شناساند: «و لو شاء ربّک لآمن من فی الأرض کلّهم جمیعاً أفأنت تکره الناس حتی یکونوا مؤمنین» یونس/99 و اگر پروردگار تو می خواست تمام کسانی که روی زمین هستند همگی (به اجبار) ایمان می آوردند، آیا تو می خواهی مردم را مجبور سازی که ایمان آورند .

«و لو شاء لهداکم أجمعین» انعام/149 و اگر او بخواهد همه شما را (به اجبار) هدایت می کند. «و لو شاء الله لجمعهم علی الهدی فلاتکوننّ من الجاهلین» انعام/35 اما اگر خدا بخواهد آنها را (به اجبار) بر هدایت جمع خواهد کرد (ولی هدایت اجباری چه سودی دارد) پس هرگز از جاهلان مباش. «و لو شاء ربّک لجعل الناس امّة واحدة و لایزالون مختلفین» و اگر پروردگارت می خواست همه مردم را یک امت (بدون هیچ گونه اختلاف) قرار می داد؛ ولی آنها همواره مختلفند. پنج. وظیفه پیامبران را تنها تبلیغ، انذار و تبشیر را می شناسد و اجبار مردم بر پذیرش دین جدید را وظیفه ایشان نمی خواند: «و قل للذین أوتوا الکتاب و الاُمّیین ءأسلمتم فإن أسلموا فقد اهتدوا و إن تولّوا فإنّما علیک البلاغ» آل عمران/20 و به آنها که اهل کتاب هستند (یهودی و نصارا) و بی سوادان (مشرکان) بگو: آیا شما هم تسلیم شده اید؟ اگر (در برابر فرمان و منطق حق) تسلیم شوند، هدایت می یابند و اگر سرپیچی کنند (نگران مباش زیرا) بر تو تنها ابلاغ (رسالت) است.

«فإن تولّیتم فاعلموا أنّما علی رسولنا البلاغ المبین» مائده/92 و اگر روی برگردانید (سزاوار مجازات خواهید بود و) بدانید بر پیامبر ما جز ابلاغ آشکار چیز دیگری نیست. «و إن کذّبوک فقل لی عملی و لکم عملکم أنتم بریئون ممّا أعمل و أنا بریء ممّا تعملون» یونس/41 و اگر تو را تکذیب کردند بگو: عمل من برای من و عمل شما برای شماست، شما از آنچه من انجام می دهم بیزارید و من از آنچه شما انجام می دهید بیزارم. «ما علی الرسول الاّ البلاغ» مائده/99 پیامبر وظیفه ای جز رساندن پیام الهی ندارد. شش. مسلمانان را به سازش با مخالفان دعوت می کند، ایشان را از درگیری با کافران باز می دارد و مخالفان را به شرط عدم تعرض به مسلمانان و اعلام بی طرفی در امنیت می خواند: «و إن جنحوا للسلم فاجنح لها و توکّل علی الله إنّه هو السمیع العلیم» انفال/61 و اگر تمایل به صلح نشان دهند، تو نیز از در صلح درآی، و بر خدا توکل کن که او شنوا و داناست.

«فإن اعتزلوکم فلم یقاتلوکم و ألقوا الیکم السلم فما جعل الله لکم علیهم سبیلاً» نساء/90 پس اگر از شما کناره گیری کرده و با شما پیکار ننمودند، (بلکه) پیشنهاد صلح کردند، خداوند برای شما راهی بر آنان قرار نداده است. «ستجدون آخرین یریدون أن یأمنوکم و یأمنوا قومهم کلّ ما ردّوا إلی الفتنة أرکسوا فیها فإن لم یعتزلوکم و یلقوا إلیکم السلم و یکفّوا أیدیهم فخذوهم و اقتلوهم حیث ثقفتموهم و أولئکم جعلنا لکم علیهم سلطاناً مبیناً» نساء/91 بزودی جمعیت دیگری را می یابید که می خواهند هم از ناحیه شما در امان باشند و هم از ناحیه قوم خودشان (که مشرکند. لذا نزد شما ادعای ایمان می کنند، ولی) هر زمان آنان را به سوی فتنه (و بت پرستی) باز گردانند با سر در آن فرو می روند، اگر از درگیری با شما کنار نرفتند و پیشنهاد صلح نکردند و دست از شما نکشیدند آنها را هر جا یافتید اسیر کنید و (یا) به قتل برسانید آنها کسانی هستند که برای شما تسلط آشکاری نسبت به آنان قرار داده ایم. «و إن أحد من المشرکین استجارک فأجره حتی یسمع کلام الله ثمّ أبلغه مأمنه ذلک بأنّهم قوم لایعلمون» توبه/6 و اگر یکی از مشرکان از تو پناهندگی بخواهد، به او پناه ده تا سخن خدا را بشنود (و در آن بیندیشد) سپس او را به جایگاه امنش برسان، چرا که آنها گروهی ناآگاهند! چنان که بر اساس آیات قرآن، دینداران از امنیت برخوردارند و نباید ایشان را به زور وادار به پذیرش باوری جدید کرد. سیاستمداران، اقتصاددانان، جامعه شناسان و تمامی صاحبان اندیشه نیز به طریق اولی از امنیت برخوردارند و نمی توان بر ایشان عقیده ای را تحمیل کرد و یا آنها را از باورشان جدا ساخت؛ چه اینکه این عقیده، اعم از دینی، مذهبی، سیاسی و… امری اختیاری و قلبی است و به هیچ روی اجبار و اکراه نمی پذیرد.

چه بسیارند اندیشمندان و دانشمندانی که وقتی در فشار قرار می گیرند و امنیت خویش را در خطر می بینند از باورها و عقاید خود چشم می پوشند و تظاهر به پذیرش عقاید مخالف می کنند اما همین که در فضای دیگری قرار گرفتند و امنیت نسبی یافتند به باورهای پیشین خود باز می گردنند. وقتی گالیله زیر فشارهای سخت کلیسا و دادگاه های تفتیش عقاید قرار گرفت برای رهایی از مجازات و تأمین امنیت خود توبه کرد، اما گفت: من توبه می کنم، ولی زمین از حرکت خود نمی ایستد.


امنیت بیان

در آیات قرآن بیان از الطاف الهی است: «الرحمن. علّم القرآن. خلق الإنسان. علّمه البیان» الرحمن/1ـ4 قلم به عنوان وسیله ای برای بیان افکار و اندیشه ها به اندازه ای ارزش و اهمیت دارد که خداوند بدان سوگند می خورد: «ن و القلم و ما یسطرون» قلم/1 هرچند قلم و بیان در آیات، قرب و منزلت یافته و جایگاهی بس بلند داشته اما هر نوشتاری و گفتاری پسندیده نیست.

سخنی شایسته است که ویژگی های زیر را در خود داشته باشد: 1. حق باشد؛ «یا أیها الذین آمنوا اتقوا الله وقولوا قولاً سدیداً» احزاب/70 «ولاتقولوا علی الله إلاّ الحقّ» نساء/171 2. حسن خوانده شود؛ «ادع الی سبیل ربّک بالحکمة و الموعظة الحسنة و جادلهم بالتی هی أحسن» نحل/125 «ولکن لاتواعدوهن سرّاً إلاّ أن تقولوا قولاً معروفاً» بقره/235 3. نسبت دروغ به خدا نباشد؛ «قل إنّما حرّم ربّی الفواحش ما ظهر منها و ما بطن و الإثم والبغی بغیر الحقّ و أن تشرکوا بالله ما لم ینزّل به سلطاناً و أن تقولوا علی الله ما لاتعلمون» اعراف/33 «وقالوا لن تمسّنا النار إلاّ أیاماً معدودة قل أتخذتم عندالله عهداً فلن یخلف الله عهده أم تقولون علی الله ما لاتعلمون» بقره/80 «ومن أظلم ممن افتری علی الله کذباً أو قال أوحی إلی و لم یوح إلیه شیء و من قال سأنزل مثل ما أنزل الله الیوم تجزون عذاب الهون بما کنتم تقولون علی الله غیر الحقّ و کنتم عن آیاته تستکبرون» انعام/93 هرچند بر اساس آیات یاد شده، بیان باید حق، عدل، حسن و… باشد، وگرنه ارزشی نخواهد داشت و چه بسا مستوجب کیفر اخروی نیز خواهد بود؛ اما اگر گفتار و نوشته ای این ویژگیها را نداشت آیا می توان گوینده و نویسنده آن را بازخواست کرده زیر فشار قرار داد و امنیت او را خدشه دار ساخت؟ آیات قرآن ما را به این حقیقت رهنمون می سازد که نظریه پردازان در امنیت کاملند و افراد و گروه ها وحکومت ها حق تهدید، اعمال فشار و تحریم بر آنها را ندارند. آیات قرآن نشان از آن دارد که خداوند نسبت به آفریده های خود بنده نوازی می کند و صاحبان عقیده و آنان را که سخنانی ناشایست و شرک گونه و کفر مانند می گفتند کیفر نمی دهد و بازخواست نمی کند.

وقتی خداوند از آفرینش انسان خبر می دهد فرشتگان با خاطری آسوده و با احساس امنیت کامل ابراز عقیده می کنند که انسان را فاسد و خونریز معرفی نموده و آفرینش خدا را به پرسش می گیرند. آنها از طرح این عقیده هیچ هراسی به خود راه نمی دهند و خداوند نیز ایشان را تهدید نمی کند، بلکه به زیباترین شکل به آنها پاسخ می گوید که: «قال إنّی أعلم ما لاتعلمون. و علّم آدم الأسماء کلّها ثمّ عرضهم علی الملائکة فقال أنبئونی بأسماء هؤلاء إن کنتم صادقین. قالوا سبحانک لاعلم لنا إلاّ ما علّمتنا إنّک أنت العلیم الحکیم» بقره/30ـ32 آنان که خدا را صاحب فرزند (کهف/4)، فقیر (آل عمران/18 و 185)، ناتوان (مائده/64) و قابل دیده شدن می خواندند (نساء/153)، و گفتار و نوشتار خویش را به خدا نسبت می دادند (بقره/80 ، آل عمران /57 و 169 و اعراف/33) و تثلیث را باور داشته و تبلیغ می کردند (نساء/171)، در امنیت کامل قرار داشتند و خداوند ایشان را عذاب دنیوی نکرده و نشانی از عذاب دنیوی این عده در قرآن دیده نمی شود، بلی کیفر ایشان در آخرت محفوظ خواهد بود.

اگر در برخی آیات نیز نشانه ای از عذاب پیشینیان دیده می شود، به نظر می رسد به دلیل ایجاد ناامنی برای پیامبران و پیروان ایشان بوده است، نه فقط بیان باورها و عقایدی که خوشایند پیامبران و پیروان ایشان نبوده است. دلیل درستی این برداشت، وجود آیاتی است که نشان می دهد عذاب امتهای پیشین به علت آزارها و شکنجه ها و قتل و غارتهایی است که انجام می دادند، نه صرف بیان عقیده و باور؛ برای نمونه، عذاب فرعونیان از آن جهت بود که فرعون و فرعونیان در پی نابودی بنی اسرائیل و کشتن موسی (ع) بودند (مؤمن /29و45، اعراف/127) و بنی اسرائیل را اذیت و آزار می دادند (اعراف/129و141).

عذاب قوم صالح به آن جهت بود که آنها ناقه صالح را پی کردند با اینکه صالح از آنها خواسته بود که ناقه را آزار نرسانند تا خدا آنها را عذاب نکند (هود/64)، اما ایشان با پی کردن ناقه عذاب وعده داده شده را خواستار شدند (اعراف/77). عذاب قوم شعیب نیز به دلیل تهدید و ستم ایشان و اخراج شعیب و پیروان وی از سوی ایشان بود (هود/91ـ92 و 94، عنکبوت/36 و اعراف/88). و عذاب قوم عاد، ثمود، قارون، هامان و فرعون نیز به جهت رفتارهای زشت و ناروای ایشان فرود آمد (عنکبوت/34،36، 38و39، اعراف/82). همچنین عذاب گروهی از منافقان به جهت اقدام ایشان به ترور پیامبر بود (توبه/74). خویشتن داری در برابر حرمت شکنان و نظریه پردازان مشرک و کافر، مخصوص خداوند نیست؛ بلکه پیامبران نیز در برابر سخنان ناشایست دیگران درباره خدا خویشتن داری کرده و چنان که خدا از ایشان خواسته است تنها انذار می کنند و برخورد با نظریه پردازان را توصیه نمی نمایند و خشونت طلبان را پاداش نمی دهند. برای نمونه وقتی گروهی خدا را صاحب فرزند می خوانند، خداوند از پیامبر تنها انذار ایشان را می طلبد و چیزی بیش از آن نمی خواهد: «و ینذر الذین قالوا اتخذ الله ولداً» کهف/4 عیسی (ع) نیز در برابر کسانی که تثلیث را تبلیغ می کردند، خویشتن داری می کرد و خود را تنها مراقب و گواه می دانست. آن حضرت عفو و گذشت مبلغان تثلیث را با وجود کافر بودن ایشان (ر ک: مائده/17و73) خواستار شد و عفو و بخشش آنها را نشانه قدرت و حکمت خدا می دانست؛ هر چند سلب امنیت مبلغان، تثلیث و فروفرستادن عذاب را به اعتبار رابطه مولا و عبد حق خدا می خواند: «إن تعذّبهم فإنّهم عبادک… أنت العزیز الحکیم»، اما با این حال روشن نیست که این عذاب تنها برای تبلیغ تثلیث باشد.

خویشتن داری پیامبران الهی تنها در برابر سخنان ناشایست نسبت به خدا نبود، بلکه آنها در برابر نسبتهای ناروا به خود و ابراز عقاید ناسازگار با آورده های خویش نیز از انذار فراتر نمی رفتند و گویندگان و نویسندگان را گرفتار ناامنی نمی ساختند و از تبعید، زندان، اعدام و… سخن نمی گفتند. برای نمونه عیسی (ع) کسانی را که معجزات و دلایل روشن آن حضرت را سحر می خواندند اذیت و آزار نکرد و با آنها برخورد قهرآمیز و خشونت بار نکرد. (بقره/110) حضرت شعیب نیز در برابر قومش که وی را افسون شده و دروغگو معرفی می کردند خشونت نشان نداد و تنها به پند و اندرز بسنده نمود (شعراء/185ـ186). و موسی (ع) نیز که قومش او را ساحر و گمراه گر و دیوانه معرفی می کردند خویشتن داری کرد و آنها را تهدید نکرد و در ناامنی قرار نداد (قصص/36و48 و دخان/14).

چنان که نوح(ع) در برابر مسخره کردن قومش به تهدید نپرداخت و تنها گفت: اگر ما را مسخره می کنید ما نیز شما را همین گونه مسخره خواهیم کرد (هود/38)، و وقتی پیروان او را اراذل و ساده لوح خواندند نوح با مهربانی پاسخ گفت و تنها جمله تندی که به کاربرد این بود که شما را قومی جاهل می بینم(هود/27ـ29). پیامبر اسلام نیز در برابر مخالفان و آنان که سخنان ناشایست و کفرآمیز و شرک آلود می گفتند خویشتن داری می کرد و خواستار ناامنی مخالفان نبود. وقتی پیامبرستیزان، قرآن را منکر شدند و آن را سخن او معرفی کردند (هود/13و25 و یونس/38و بقره/23) و افسانه خواندند (انفال/61) و خود را دنباله رو پیشینیان خویش دانستند (بقره/170)، پیامبر ایشان را در ناامنی قرار نداد، بلکه آنها را به آوردن مانند قرآن فراخواند، خود را «اُذُن خیر» معرفی کرد و…. تا آنجا که وقتی گروهی گناه می نمایند و پیامبر را نافرمانی می کنند و عذاب خویشتن را خواستار می شوند خداوند بر آنان عذاب نمی فرستد بلکه می فرماید: جهنم برای ایشان کافی است (مجادله/8). سیره معصومین (ع) نیز که برگرفته از قرآن است نشان از درستی این برداشت دارد و امنیت نظریه پردازان را نتیجه می دهد. وقتی پیامبر در برابر کسانی قرار می گیرد که خود را ناسازگار با او نشان می دهند، بر خلاف او ابراز عقیده می کنند، افکار و باورهای خود را ترویج می دهند و در مناظره با مسلمانان شرکت می کنند خویشتن داری می نماید و اعدام، زندان، تبعید و شلاق آنان را خواستار نمی شود، بلکه در برابر خشونت طلبان امت خود موضع می گیرد و آنها را از برخورد تند با مخالفان بازمی دارد. امام علی(ع) نیز در برابر مخالفان صبر و تأمل می کند و ایشان را تهدید و ارعاب نمی کند و از زندان تبعید اعدام و… سخن نمی گوید.

سخنان ناشایست و دشنامهای خوارج را می شنود و کوشش خوارج در گسترش و ترویج مخالفت با خودش را می بیند، اما در برابر ایشان مدارا می کند و فرستادگان چندی در چند نوبت برای بازگرداندن خوارج به نهروان می فرستد. اما وقتی خوارج امنیت داخلی را خدشه دار و راه ها را ناامن می سازند و دوستان و فرستادگان امام را شهید می کنند و تسلیم جنایت کاران را نمی پذیرند، امام دیگر تحمل نمی کند و با سپاهی بزرگ به جنگ با آنان روانه می شود.

دیگر معصومین(ع) نیز در برابر ابراز عقیده مخالفان به تهدید و ارعاب نمی پردازند و آنها را تحمل می کنند و از مدارا و تسامح با ایشان سخن می گویند. امام صادق(ع) در برابر سخنان نادرست و ناشایست ابن ابی العوجاء درباره خدا، انکار قرآن، طعن قرآن، تحدی به آیات، انکار حج و طواف، ساخت حدیث و… تنها به پاسخ گویی می پرداخت و در برابر او شدت عمل و خشونت نشان نمی داد و در خور توجه آن که ابن ابی العوجاء نیز از امام جز این انتظار ندارد. وقتی یکی از اصحاب امام(ع) با او به تندی برخورد می کند ابن ابی العوجاء از برخورد شایسته امام سخن می گوید و اینکه بعید می نماید آن فرد از درس آموختگان امام باشد.14 از آنچه تاکنون گذشت نتیجه می گیریم که در نگاه قرآن، تمامی نظریه پردازان در امنیتند و نمی توان ایشان را ارعاب یا تهدید کرد.

بنابراین اولاً: آیاتی که از عذاب سخن می گوید در قالب تفسیر موضوعی و با توجه به روح حاکم بر آیات قرآن و توجه به زمینه های تاریخی نزول و نظرداشت رویدادهای پیشین، ناظر به عذاب اخروی است و اگر در مواردی نشان از عذاب دنیوی در آیات دیده می شود گویا این عذاب به جهت رفتارهای زشت و امنیت ستیز است نه بیان عقاید و باورهای ناسازگار با ادیان. ثانیاً: اگر فهم برخی آیات قرآن با امنیت بیان سازگار نماید باید چنین فهمی را نادرست خواند، زیرا:

 1. این فهم از مقدماتی شکل گرفته است که یقین آور نیست و ما را به فهم قطعی و یقینی رهنمون نمی سازد.

 2. این فهم در تجربه و آزمون نمره منفی گرفته، اما دیدگاه امنیت بیان، در عرصه آزمون و خطا نمره مثبت گرفته است.

 3. فهم ناسازگار با امنیت بیان، سیره را ناسازگار با خود می بیند، اما نظریه امنیت بیان، همخوان با سیره است و امضای معصوم را با خود دارد. لزوم تأمین امنیت برای تمام نظریه پردازان دیندار و بی دین، به قیاس اولویت نشان از ایمنی نظریه پردازان حوزه سیاست، اقتصاد، فرهنگ و… دارد، چه اینکه وقتی قرآن و سیره، نشان از امنیت نظریه پردازان مخالف دین اسلام دارد و از امنیت ایشان سخن می گوید و آنها را در صورت عناد نورزیدن با مسلمانان و شمشیر نکشیدن در امان معرفی می کند، بنابراین سیاستمداران، اقتصاددانان، جامعه شناسان و… نیز که سر ستیز با اسلام ندارند به طریق اولی باید از امنیت برخوردار باشند و به جرم بیان باور و اندیشه خویش گرفتار ناامنی نشوند. البته این امنیت به میزان پایبندی فرد به حقوق و حیثیت افراد دیگر اجتماع، حفظ نظم عمومی و امنیت ملی، سلامت اخلاق عمومی بستگی دارد. افزون بر این، حکومت نیز در شرایط اضطراری و خاص می تواند بر پایه مصالح مشخص شده و با رعایت موازین مقرر این امنیت را محدود سازد و هر سخنی را بر نتابد و نویسندگان و گویندگان را بازخواست کند. هر چند در بیشتر موارد حکومتها از این امتیاز و موارد خاص سوء استفاده می کنند و امنیت بیان را بسیار محدود می کنند.


امنیت آبرو

شخصیت، اعتبار و منزلت افراد از مهم ترین عوامل زندگی شرافت مندانه و رشد و بالندگی و پویایی زندگی اجتماعی است. بر این اساس حفظ آبرو و عِرض افراد در اسلام بسیار پراهمیت است و برخی از آیات نشان از اهمیت این امنیت دارد؛ برای نمونه: 1. آیاتی که مسلمانان را از تجسّس در امور دیگران و ورود بدون اجازه به خانه ایشان باز می دارد: «یا ایها الذین آمنوا اجتنبوا کثیراً من الظنّ إنّ بعض الظنّ اثم و لاتجسّسوا» حجرات/12 «یا ایها الذین آمنوا لاتدخلوا بیوتاً غیر بیوتکم حتی تستأنسوا» نور/27 «فإن لم تجدوا فیها أحداً فلاتدخلوا حتی یؤذن لکم و إن قیل لکم ارجعوا فارجعوا هو أزکی لکم» نور/28 «و لیس البرّ بأن تأتوا البیوت من ظهورها و لکن البرّ من اتقی و أتوا البیوت من أبوابها» بقره/189 «و الله جعل لکم من بیوتکم سکناً» نحل/80 فلسفه این احکام هر چند متعدد و گوناگون است، اما یکی از آنها حفظ پوششی است که افراد نسبت به آبرو و عرض خود دارند، تا ازاین جهت زمینه تهمت فراهم نشود و افراد هتک حرمت نشوند.

اهمیت این امنیت، فقها را بر آن داشته تا اذن دخول خواستن را حتی نسبت به خانه ای که مالک در خانه نیست لازم دانند؛ تا آنجا که می گویند: اگر شخصی بدون اجازه وارد خانه شود و توسط صاحب خانه کور گردد حق قصاص و دیه نخواهد داشت. 2. آیاتی از قرآن که در شمار احکام جزایی اسلام قرار دارند. برای نمونه: «والذین یرمون المحصنات ثم لم یأتوا بأربعة شهداء فاجلدوهم ثمانین جلدة» نور/4 «الزانیة و الزانی فاجلدوا کلّ واحد منهما مائة جلدة» نور/2 3. آیاتی که از غیبت، استهزا، عیب جویی، طعن و به کاربردن القاب زشت و ناپسند برای دیگران نهی می کند: «ولایغتب بعضکم بعضاً أیحبّ أحدکم أن یأکل لحم أخیه میتاً فکرهتموه» حجرات/12 و کسی از شما کسی دیگر را غیبت نکند، آیا یکی از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده خود را بخورد. «یا أیها الذین آمنوا لایسخر قوم من قوم عسی أن یکونوا خیراً منهم و لانساء من نساء عسی أن یکنّ خیراً منهنّ و لاتلمزوا أنفسکم و لاتنابزوا بالألقاب» حجرات/11 ای کسانی که ایمان آورده اید! نباید گروهی از مردان شما گروه دیگر را مسخره کنند، شاید آنها از اینان بهتر باشند؛ و نه زنی زنان دیگر را، شاید آنان بهتر از اینان باشند؛ و یکدیگر را مورد طعن و عیب جویی قرار ندهید و با القاب زشت و ناپسند یکدیگر را یاد نکنید. «الذین یلمزون المطّوّعین من المؤمنین فی الصدقات و الذین لایجدون إلاّ جهدهم فیسخرون منهم سخر الله منهم و لهم عذاب ألیم» توبه/79 آنها که از مؤمنان فرمان پذیر، در صدقاتشان عیب جویی می کنند، و کسانی را که (برای انفاق در راه خدا) جز به مقدار (ناچیز) توانایی خود دسترسی ندارند، مسخره می نمایند، خدا آنها را مسخره می کند؛ (و کیفر استهزاکنندگان را به آنها می دهد؛) و برای آنها عذاب دردناکی است! این مجموعه از آیات نشان می دهد مسلمانان باید به امنیت آبرو و عِرض دیگران توجه داشته باشند و این امنیت ایشان را خدشه دار نسازند.

امنیت مالی

در آیات قرآن، مال، زینت زندگی دنیا است «المال و البنون زینة الحیوة الدنیا» کهف/46 همچنین کمک خداوند به انسان، وسیله آزمایش اوست: «أیحسبون أنّما نمدّهم به من مال و بنین نسارع لهم فی الخیرات بل لایشعرون»(مؤمنون/55ـ56 و بقره/155 و آل عمران/196) نیز انسان مالک و مالکیت او اعتباری است.

این مالکیت انسان را نسبت به اموال خود صاحب حق می کند؛ به گونه ای که فرد می تواند نسبت به اموال و ثروت خود تصمیم بگیرد و هرگونه تصرفی را در مال خود انجام دهد، مال خود را انفاق کند (بقره/261 و 265) یا به گونه ای ناشایست از اموالش بهره برد (انفال/36) ـ البته این امنیت مالی در صورتی است که تصرف مالک در ملک خود دیگران را در ناامنی قرار ندهد ـ و در برابر، دیگران حق بازداشتن، محدود ساختن و ایجاد ناامنی برای وی را ندارند. مجموعه آیاتی که نشان از اهمیت و ارزش بسیار امنیت مالی در اسلام دارد عبارت است از:

 1. آیاتی که در شمار احکام جزایی اسلام قرار می گیرد؛ مانند آیاتی که بیانگر حدّ سرقت است: «والسارق و السارقة فاقطعوا أیدیهما جزاء بما کسبا» مائده/38

 2. آیاتی که ادای امانت به صاحب آن را توصیه کرده خیانت در امانت را نکوهش می کند: «فإن أمن بعضکم بعضاً فلیؤدّ الذی اؤتمن أمانته» بقره/283 «إنّ الله یأمرکم أن تؤدّوا الأمانات إلی أهلها» نساء/58 «لاتخونوا الله و الرسول و تخونوا أماناتکم» انفال/27 «و الذین هم لأماناتهم و عهدهم راعون» مؤمنون/8 این آیات نشان دهنده امنیت مالی است، به خصوص با توجه به اینکه امانت از ریشه «امن» است و امانت گذار با سپردن مال خود به دیگران در پی دست یابی به امنیت مالی است.

 3. آیاتی که از تصرف باطل در مال دیگران منع می کند: «لاتأکلوا أموالکم بینکم بالباطل» بقره/188 و نساء/29 

پژوهشهای قرآنی 1382 شماره 34 ویژه نامه قرآن و حق

نگاهی به فعالیت پلیس‌های زن در ایران / زنان یگان ویژه

میدان صبحگاه شلوغ بود و ماموران مستقر در میدان در تکاپو بودند تا هرچه منظم‌تر باشند، دورتادور میدان مردانی بلندقامت با لباس‌های نظامی به‌صف ایستاده بودند؛ جمع پلیس‌های ویژه جمع بود و از پلیس ضداغتشاش گرفته تا پلیس‌های جدید اسکی‌سوار با لباس‌های زمستانی‌شان همه دورتادور میدان بزرگ صبحگاه ایستاده بودند؛ اما در گوشه‌ای از میدان در کنار یگان‌های رزمی در حال تمرین، تعدادی زن با چادرهای مشکی ایستاده بودند؛ زنانی که در یک نگاه نمی‌توانستم تفاوتی میانشان قایل شوم اما با نزدیک‌شدن به آنها متوجه این خطای دید شدم.

قرار است با «سروان سلطانی» فرمانده یگان زنان پلیس آن هم در یگان ویژه صحبت کنم، نام یگان ویژه ترس را به اندام انسان می‌اندازد چه برسد به اینکه بخواهی با یک پلیس زن، آن هم در این یگان سخن بگویی، اغراق نیست که بگوییم در همان وهله اول از جدیت و جذبه این سروان جا خوردم؛ اما پاسخ‌های صریح و علاقه بیش از حدش به این شغل مرا به‌شدت شوکه کرد.

می‌گوید پلیس‌شدن آرزوی دوران کودکی‌اش بود؛ آن‌موقع اما نمی‌شد که پلیس شود؛ چرا که تنها مردان سرزمینش می‌توانستند این لباس سبز را به تن کنند اما زمان گذشت و گذشت تا اینکه سال 78 هنگام ورق‌زدن صفحات دفترچه کنکور ناگهان با دیدن عنوان یک رشته یاد آرزوهای گذشته‌اش افتاده و دل را به دریا زده و گزینه دانشگاه علوم انتظامی را انتخاب کرد و حالا «خانم‌پلیس» شده است. از آن دوران 14سال می‌گذرد و سروان سلطانی به زن شماره‌یک، یگان زنان یگان‌ویژه بدل شده است.

به این‌جای سخنانش که می‌رسد صدای بلند فرمانده، سرتاسر میدان را فرامی‌گیرد: «میدان همه آماده… به یک خط… ایست!» و ناگهان همه ماموران حتی زنان پلیس نیز به‌صف می‌شوند تا سردار وارد میدان شود و من نیز آهسته‌آهسته از وسط میدان به گوشه‌ای می‌روم، زمان می‌گذشت و تازه خورشید در حال تابیدن بود و عقربه‌ها، ساعت 7 صبح را نشان می‌داد… مشتاق صحبت‌کردن با این زن بودم اما من روی سکو نشسته و او در گوشه میدان در حال نظاره‌کردن مانورهای همکاران مردش بود تا اینکه بنا به درخواست فرمانده میدان، زنان میدان صبحگاه مشترک یگان‌های ویژه را ترک می‌کنند و حالا سروان سلطانی در کنار من نشسته و با خوشرویی به سوالاتم پاسخ می‌دهد. او حالا ازدواج کرده و یک پسر دوساله دارد و معتقد است همسرش مهم‌ترین مشوق وی برای ادامه آرزوهایش بوده.

او به این‌جای سخنانش که می‌رسد با شنیدن صدای مهیب کشیده‌شدن لاستیک بنز پلیس روی آسفالت سکوت می‌کند و می‌گوید« بارک‌الله عجب حرکت دقیقی بود.»… نگاهم به میدان می‌رود حالا در این قسمت «مانور اقتدار پلیس» خودروهای لندکروز و بنز سیاه‌رنگ ناجا وارد میدان شده و به‌دنبال گروگانگیر فرضی به تعقیب‌وگریز مشغولند. با اینکه چشمش به میدان و عملکرد همکاران مردش است، می‌گوید که پس از ورود به دانشگاه علوم انتظامی و گذراندن دوره‌های عمومی، رسته انتظامی را انتخاب کرده است و پس از آن به واحد اطلاعات و دست‌آخر هم به یگان‌ویژه پاسداران ناجا وارد شده و آنجا خدمت می‌کند.

با آنکه نحوه ورود به دانشگاه پلیس توسط زنان از طریق آزمون سراسری انجام می‌گیرد اما امروز با اتخاذ رویکرد اجتماع‌محوری ناجا و به‌کارگیری توان مردم در قالب پلیسی تحت عنوان«افتخاری» زنان نیز فرصت یافته‌اند تا با سپری‌کردن آموزش‌های لازم پا به عرصه ناهموار پلیس بگذارند و یکی از این پلیس‌های افتخاری ناجا، «یگان زنان مستقر در یگان ویژه پاسداران ناجا» است که حالا مسوولیت این یگان به سروان سلطانی سپرده شده است، زنی که با گذراندن دهه سوم عمرش حالا مسوولیت زنان دیگر را برعهده گرفته تا با گذراندن دوره‌های تخصصی همانند او پلیس شوند اما از نوع افتخاری!

به‌وضوح در چهره‌اش می‌توان رضایت را خواند چرا که به قول خودش دقیقا در کانون آرزوی بچگی‌اش قرار دارد اما؛ وقتی در مورد سرفصل‌های آموزشی این یگان از او می‌پرسم کمی مکث کرده و می‌گوید: قرار است برنامه مفصل و منسجمی برای آموزش ماموران پلیس زن طراحی شود اما در حال حاضر زنان در این یگان نوپا، تنها فنون هوایی و نینجا را فرامی‌گیرند و پس از آن نیز قرار است کلاس‌هایی همچون اسلحه‌شناسی، فنون نظامی و… برای این افراد برگزار شود تا توان این زنان برای پاسخگویی به سوانح و حوادث افزایش یابد.

با آن چهره جدی‌اش به میدان نگاه می‌کند و پیگیر نتیجه نهایی مانور گروگانگیری فرضی است و می‌گوید عمر یگان زنان این پلیس به دوماه نیز نمی‌رسد و در حال حاضر اقدام به جذب زنان علاقه‌مند به امور پلیسی می‌کنیم.

از سلطانی در مورد زندگی خصوصی‌اش می‌پرسم و به او می‌گویم من سوالم را مطرح می‌کنم اما در صورت صلاحدید پاسخ دهید که او با خوشرویی در مورد همسر و پسرش سخن می‌گوید. او بااشاره به شغل آزاد همسرش می‌گوید که از ساعت 7 تا دو عصر در این پلیس مشغول به کار هستم و بعد از آن به منزل می‌روم و باید درجه‌هایم را فراموش کرده و مادر شوم آن هم برای یک پسربچه شیطان.

 تاریخچه ورود زنان به پلیس براساس مستندات تاریخی به سال 1918 و به کشور انگلستان برمی‌گردد اما این طرح پس از یک وقفه حدودا پنج‌ساله، بار دیگر در همین کشور مجدا ظاهر شد و پس از آن کشورهایی همچون ایتالیا، بنگلادش، آمریکا، استرالیا و… نیز با استفاده از الگوی موفق انگلستان در به‌کارگیری پلیس زن اقدام به جذب زنان کردند. اما در پلیس ایران اولین حضور زنان به پیش از انقلاب و حدود سال 1134بازمی‌گردد. در زمانی که زنان اونیفورم‌پوش در قالب افسران در شهربانی و ژاندارمری فعالیت می‌کردند، روند فعالیت زنان پلیس ادامه داشت، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی این پذیرش و تربیت ماموران زن حدود 21سال به تعویق افتاد و سرانجام پس از یک سکوت سنگین، بار دیگر پذیرش پلیس زن از سال 1378 با تصویب مجلس شورای اسلامی آغاز شد.

با شنیدن نام «پلیس زن»، همگان به یاد تصویر یک زن با یونیفورم سبز در کنار خودرو ون گشت ارشاد می‌افتند اما جای سوال است که آیا ماموران زن تنها در گشت ارشاد فعالیت می‌کنند؟ اما شاید برای همه از جمله خود من نیز جالب باشد که بدانیم که آنطوری که سردار عصار، فرمانده دانشگاه علوم انتظامی مطرح کرده است، این زنان در دانشکده بزرگی به نام «کوثر» آموزش‌های تخصصی را فرامی‌گیرند.

سردار تقی عصار در مورد روند و نحوه تربیت زنان پلیس در دانشکده کوثر می‌گوید: اساسا پلیس به سمت حرفه‌ای‌شدن در حال حرکت است به این‌معنا که به تعداد مورد نیاز و برای انجام ماموریت‌های خود باید از صاحبان حرفه استفاده کند به‌گونه‌ای که دقیقا بر اساس نیاز هر پلیس اقدام به تربیت پلیس زن می‌کنیم. به‌عنوان مثال اگر در بخش تشخیص هویت، حفظ صحنه جرم، انگشت‌نگاری و پلیس کودک نیازمند مامور متخصص و حرفه‌ای هستیم، دقیقا بر اساس ماموریت‌ها باید اقدام به پذیرش پلیس با آموزش تخصصی و نه عمومی کنیم و درصدد هستیم که تعداد افسر متخصص را افزایش دهیم نه اینکه مثلا صد زن پلیس تربیت کرده و دست آخر هم ندانیم که در کدام بخش این افراد را به‌کار بگیریم!

فرمانده دانشگاه علوم انتظامی ناجا که تمامی پلیس‌ها در این مرکز آموزش داده می‌شوند، ضمن تاکید دوباره بر حرکت پلیس به سمت حرفه‌ای‌شدن می‌گوید: حرفه‌ای‌شدن به این معناست که دانشجویان به‌خصوص زنان را برای کارهای خاص آموزش می‌دهیم و دقیقا پلیس‌هایی را که به حضور زن نیاز دارند، تقویت می‌کنیم.

از سردار می‌پرسم که آموزش خاص زنان آن‌هم در رشته‌های موردنیاز مشکلاتی را به‌همراه می‌آورد که او نیز ضمن تایید این سخنان گفت که اجرای این برنامه موجب می‌شود تعداد کم شود اما این به دلیل شرایط فعلی و همچنین‌درصد کم مجرمان زن نسبت به مردان است و در کل با نیم‌درصد توانایی این پلیس نیز می‌توان به امور رسیدگی کرد.

وی در مورد مدل آموزشی این پلیس زن می‌گوید: وضعیت و مدل فعالیت پلیس زن 16کشور حتی آمریکا و… را بررسی کرده و دست‌آخر به یک مدل ترکیبی رسیدیم.

از او در مورد تعداد و آمار زنان در ناجا می‌پرسم و عصار با تاکید بر اینکه استاندارد معینی در مورد میزان حضور زنان در پلیس در دنیا وجود ندارد، گفت: در کشور اسکاندیناوی که دارای بالاترین میزان حضور پلیس زن است، حدود 16‌درصد جمعیت پلیس را زنان تشکیل می‌دهند و در آمریکا نیز میزان حضور پلیس زن، 5/3درصد است و اینگونه تصور نکنید که در برخی کشورها 50‌درصد از نیروهای پلیس زن هستند چرا که در اسکاندیناوی کمتر از 20‌درصد از کل نیروهای پلیس زن هستند و در ایران نیز این میزان به عدد چهار‌درصد می‌رسد.

از او می‌پرسم: «سردار زنان پلیس چگونه وارد دانشکده کوثر می‌شوند؟»
 ماموران پلیس زن سالانه، از طریق کنکور در مقاطع کارشناسی و کاردانی جذب می‌شوند.

چه تعداد در دانشکده پذیرش می‌شوند؟

هرساله 50 تا 150زن در قالب رشته پلیس زن جذب می‌شود و با این حال پلیس ایران در راستای تربیت مامورانش اقدام به اتخاذ نگاه حرفه‌ای می‌کند.

بر اساس سخنان عصار با اینکه برای دانش‌آموختگان دانشکده کوثر برنامه‌ریزی دقیقی صورت گرفته است اما باید قبول کنیم که برخی از این افراد با ورود به پلیس‌های تخصصی و آغاز کار ممکن است اشتیاق خود را از دست دهند و آنطور که سردار اسماعیل احمدی‌مقدم فرمانده انتظامی ناجا اعلام کرده است؛ عمدتا زنان پلیس به 15سال نرسیده دنبال بازنشستگی هستند.

او در ادامه در مورد سختی کار پلیس زن نیز می‌گوید زنان دارای پیچیدگی‌های خاصی هستند که یکی از این دلایل عاطفی‌بودنشان است که تلاش می‌کنیم بهترین تصمیم‌گیری در مورد آنان اتخاذ شود.

با اینکه احمدی‌مقدم در سخنانش بارها عنوان کرد میزان استقبال از گرایش به پلیس زن بسیار زیاد است، اما آنگونه که سخن به‌میان آورده، مشخص است که مشکلات جذب و فعالیت پلیس زن زیاد است به‌گونه‌ای که بنا بر گفته فرمانده ناجا، زنان از نقل و انتقالات معاف هستند و حتی پس از مدتی انتظار دارند در قسمت اداری فعالیت کنند و این درحالی است که قسمت اداری در ناجا، همچون آماد و پشتیبانی، آشپزخانه و… بخش کوچکی است که حضور زنان در آنجا نیز پیش‌بینی نشده است.

او همچنین می‌گوید که زنان دارای پیچیدگی‌های زیادی هستند و زنان تحصیلکرده با ریسک ازدواج روبه‌رو هستند به‌گونه‌ای که چندی پیش آماری آورده و متوجه شدم 50‌درصد از همکاران زن بالای 30 سال ما ازدواج نکرده‌اند که این نوعا به دلیل فعالیت پلیسی آنها است و ما چگونه می‌توانیم یک زن پلیس را برای بازرسی بدنی به یک شهرستان دور منتقل کنیم؟ اینگونه می‌شود که پس از چند سال آن مامور به‌دنبال استعفا و انتقال می‌آید و باید بپذیریم برای زنان، خدمت پلیسی سخت است.

به‌نظر می‌رسد با وجود استقبال گسترده از حضور و فعالیت پلیس زن، این نیرو با مشکلات عدیده‌ای مواجه است و به‌نظر می‌رسد مسوولان ناجا در مورد پلیس زن در حال سعی و خطا هستند تا بتوانند به مدل جامع‌تری برسند.

۲۸ مهر ۱۳۹۲ – پایگاه خبری سلام نو

اولين پليس زن جهان

نويسنده: فرنگيس بيات

در اواخر قرن نوزدهم شهرداري ها در ايالات متحده آمريکا، شروع به استخدام زنان براي همراهي زنان و بچه ها در زندان ها و مراکز نگهداري بيماران رواني کردند. تا پايان دهه 1840 بيشتر مراکز پليس در آمريکا استخدام هاي اينچنيني را انجام داده بودند. اين زنان استخدام شده توسط پليس چندان با عنوان «پليس زن» در معناي امروزينش شناخته نمي شدند. چراکه نه اجازه حمل اسلحه داشتند و نه قدرت بازداشت متهم. به رغم محدوديت هاي حرفه اي و فني که براي زنان استخدام شده در اين رده وجود داشت، با اين حال بايد آنها را جاده صاف کنان اوليه «پليس زن درجه دار» امروز دانست.

    در اول آوريل  1908 اداره پليس شهر پورتلند آمريکا دست به استخدام زني زد (لولابالدوين) که در مقام بازرس زن قرار بود خدمات پليسي ارايه دهد. او پيش از اين در اداره اي به کار خدمات اجتماعي براي زنان و بچه هاي آسيب ديده مشغول بود. بازتاب اين کار به شدت مورد توجه مسوولان شهري قرار گرفت و تدريجا آنها تصميم گرفتند موقعيت شغلي خاصي براي زنان در مراکز پليس ايجاد کنند. اما محدوديت هاي فني و اجازه پوشيدن يونيفورم مخصوص، نصب درجه روي لباس و اجازه بازداشت متهم از جمله محدوديت هاي موجود بود.

بعد از اين ابتکار در ادارات پليس آزمون هاي خاصي براي جذب زناني که خواهان شاغل شدن در بخش هاي اداري و گاه فني پليس بودند، برگزار مي شد. با اين حال تا دهه 1920 لولابالدوين تنها زن پليسي بود که بعد از 14سال کار در اين بخش اولين پليس زني شناخته مي شد که اقتدار بازداشت متهمان را داشت. با اين حال او نقش خود را بيشتر پليس پيشگيري از وقوع جرم تعريف مي کرد تا اجراي قانون. دو سال بعد از استخدام اوليه لولابالدوين آليس اس. ولز به عنوان مسوول اداره جوانان لس آنجلس انتخاب شد.

انتخاب بعد از آني صورت گرفت که شوراي شهر لس آنجلس به اتفاق تصميم گرفت زن پليسي را به استخدام دربياورد. او زني 37ساله با دو مدرک دانشگاهي و سابقه کار در زمينه خدمات اجتماعي بود. شغل او درواقع بيشتر درگير زنان و کودکاني بود که به واسطه اتهام هاي جنايي به اداره پليس راه پيدا کرده بودند. بعد از اين استخدام اداره پليس در بيانيه اي اعلام کرد: «هيچ دختري نمي تواند من بعد توسط پليس مرد بازداشت يا مورد سوال قرار گيرد. چنين کاري تنها مي تواند توسط پليس زن صورت بگيرد؛ کسي که به واسطه همدلي زنانه مي تواند اعتماد خواهران جوانش را به دست آورد.» البته اين اقدام پليس بيش از آنکه متاثر از «اخلاق ويکتوريايي» و براي رعايت چارچوب هاي اخلاقي و حفاظت از مرز «خواهران جوان» باشد، نوعي آمادگي براي استخدام زنان در سطح ملي در آمريکا بود. تا سال 1915 تعداد زنان پليس آنقدري بود که منجر به تاسيس انجمن بين المللي زنان پليس شود. آليس ولز به عنوان يکي از تاثيرگذارترين چهره هايي که «پليس»بودن را از حرفه اي صرف مردانه بيرون آورد در لحظه مرگش به اين مفتخر بود که 10 زن درجه دار را در واحد پليسي خود مديريت مي کرده است.

اين دو زن پليس در گام اول بيشتر داراي اين انگيزه بودند که بايد در مقابل آسيب هاي اجتماعي و برخورد با قربانيان اجتماعي جرايم رويکرد زنانه محور داشت. رويه بازداشت و برخورد قهري با آسيب ديدگان که در ديدگاه کلاسيک پليس مرد صرفا موجوداتي آسيب زا بودند، نياز به تغييرات و دگرگوني هايي داشت که با استخدام زنان به عنوان ماموران اجراي قانون و موظف به پيشگيري از جرم تقويت مي شد. اين ديدگاه از آنجايي که زنان استخدام شده در پليس را با پيش زمينه هاي حرفه اي مبارزه با آسيب اجتماعي و مددکاري اجتماعي به صحنه اجراي قانون مي آورد، پليس را در تکميل وظايف امنيتي خود انسان محورانه تر ياري مي رساند.

در قرن بيستم و بعد از جنگ دوم جهاني و از آنجايي که در طول جنگ از زنان بسياري براي تکميل کادرهاي اداري و پليسي در اروپا بهره گرفته مي شد، زمينه اي گسترده براي اشتغال زنان در واحدهاي پليس به وجود آمد. اما بعد از دهه 1970 رويه استخدام و آموزش پليس زن در مقام نيرويي حرفه اي تمامي ترديد ها نسبت به استخدام پليس زن را کنار گذاشت و نقش آنها در مقام «کمک دست» پليس مرد تقريبا براي هميشه به فراموشي سپرده شد.

روزنامه شرق ، شماره 1861 به تاريخ 28/7/92

زورگیری چند تبهکار از یک شهروند

انتشار تصاویر زورگیری چند تبهکار از یک شهروند در فضای مجازی بازتاب های زیادی داشت و حتی عالیترین مقام قضایی کشور را نیز به واکنش واداشت. به دنبال اظهارنظر آیت الله آملی لاریجانی درباره محارب بودن افرادی که با سلاح سرد زورگیری می کنند پلیس آگاهی پایتخت به تکاپو افتاد و چند روز بعد چهار جوان زورگیر دستگیر شدند.

سرهنگ عباسعلی محمدیان رئیس پلیس آگاهی تهران بزرگ طی گفتوگویی با آسمان از جزئیات این عملیات، شیوه های تبهکاران برای زورگیری و چگونگی برخورد با آنان سخن گفت.

رسیدگی به پرونده زورگیری معروف پایتخت از چه زمانی آغاز شد؟

این حادثه روز ۱۱ آذرماه امسال اتفاق افتاد و طی آن یکی از شهروندان بعد از خروج از بانک درحالیکه می خواست وارد محل کارش شود از سوی چهار زورگیر با دو موتورسیکلت مورد حمله قرار گرفت. با وجود مقاومت این شهروند، زورگیران مبلغی پول نقد، تعدادی کارت عابر بانک و حتی لباس های او را سرقت کردند. بعد از اعلام شکایت مالباخته، تیم های ویژه عملیاتی پلیس آگاهی تهران بزرگ تلاشهایشان را برای شناسایی و دستگیری چهار متهم پرونده آغاز کردند.

درباره جزییات عملیات دستگیری متهمان صحبت کنید.

بعد از چهره نگاری و اقدامات پیچیده پلیسی افسران آگاهی یکی از متهمان به نام «مهدی» را شناسایی کردند و ادامه تجسس ها نشان داد پاتوق او یک قهوه خانه در خیابان ۱۷ شهریور است. به این ترتیب او دستگیر شد و اعتراف کرد سرقت ها را با همدستی ۳ نفر از دوستانش به نام های میلاد، مهرداد و علیرضا مرتکب شده است. در ادامه علیرضا در خیابان یوسف آباد و دو نفر دیگر نیز در مخفی گاهشان دستگیر شدند و اعتراف کردند تاکنون مرتکب ۵ فقره زورگیری شده اند.

زورگیری جرم تازه ای نیست و پیش از این هم بارها چنین اتفاقی افتاده است. چه چیز باعث شد این پرونده برای دستگاه قضایی و پلیس حائز اهمیت شود؟

یکی از جرائمی که پلیس آگاهی تهران بزرگ همواره با حساسیت ویژهای به آن رسیدگی کرده است بحث زورگیری است. در این پرونده نیز از روزی که پرونده به آگاهی ارجاع شد تیم های ویژه، تلاشهایشان را آغاز کردند و در کوتاه ترین زمان ممکن نیز به نتیجه رسیدند. نکته حائز اهمیت این پرونده انتشار تصاویر آن در فضای مجازی بود. این کار برای چند روز باعث ایجاد حس ناامنی در جامعه شد اما خوشبختانه اقدام ضربتی پلیس در دستگیری زورگیران سبب شد فضای جامعه آرام شود.

این پرونده فرصت خوبی است تا جرم زورگیری بیشتر مورد بررسی قرار گیرد. از دیدگاه پلیسی به چه کسانی زورگیر گفته می شود و این افراد چه ویژگی هایی دارند؟

افرادی که با توسل به زور و خشونت اموال سایرین را تصاحب می کنند زورگیر هستند. در بحث حقوقی به افرادی که مرتکب سرقت مقرون به آزار می شوند زورگیر اطلاق می شود. این افراد معمولا تحصیلات پایینی بین سوم راهنمایی تا دیپلم دارند. اکثر آنها سابقه دار هستند و حداقل یکبار توسط پلیس دستگیر شده اند. معمولا از بنیه قوی برخوردارند و جسارت زیادی دارند. زورگیرهایی که از نظر جثه و هیکل ضعیف هستند سعی می کنند حتما از چاقو و قمه استفاده کنند تا با ترساندن طعمه شان ضعف بدنی خود را جبران کنند. با این حال نمی شود به طور مطلق این ویژگی ها را برای همه زورگیران یکی دانست و ممکن است متهمانی خارج از این ویژگی ها نیز وجود داشته باشند.

زورگیری ها معمولا در چه شرایطی رخ می دهد؟

زورگیران به شکل باندی عمل می کنند و معمولا بین ۳ تا ۵ نفر هستند. آنها سعی میکنند نقشه شان را خیلی سریع عملی کنند و به همین دلیل در همان لحظه اول شروع به ترساندن طعمه شان می کنند و معمولا در چنین شرایطی طعمه ها قدرت واکنش زیادی ندارند. از طرفی تبهکاران مکان های خلوت و تاریک را برای این کار انتخاب می کنند تا نقشه شان را راحت تر عملی کنند و احتمال شناسایی شدن شان کم شود.

زورگیران از چه ترفندهایی برای عملی شدن نقشه شان استفاده می کنند؟

معمولا هر باند تبهکاری برای ارتکاب جرم شگردهای خاص خود را دارد اما در یک نگاه کلی می توان چند ترفند مهم را برای بحث زورگیری متصور شد. ترفند اول؛ زاغ زنی است. در این شیوه معمولا یکی از اعضای باند که سن بیشتری دارد در بانک یا مراکز تجاری پرسه می زند و افرادی را که پول زیادی با خود حمل می کنند شناسایی می کند. در ادامه با خارج شدن طعمه از بانک، سایر اعضا او را در محل خلوتی به دام می اندازند و با تهدید و ارعاب نقشه زورگیری شان را عملی می کنند.

از انواع دیگر زورگیری می توان به شیوه «آویزان بری» اشاره کرد که در آن معمولا خانم هایی که کیف دستی همراه دارند هدف قرار می گیرند. برخی زورگیران نیز به طور رهگذری از شهروندان خفتگیری می کنند. اما یکی دیگر از شگردهایی که طی سالهای اخیر شایع شده است زورگیری تحت پوشش خودروی مسافربر است. تبهکاران ابتدا یک خودرو را به صورت دربستی و به مقصد مکانی خلوت در حاشیه شهر کرایه می کنند و در ادامه با تهدید و ارعاب خودرو را از چنگ راننده بیرون می کشند. سپس با استفاده از آن شهروندان را به عنوان مسافر سوار خودرو کرده و از آنان زورگیری می کنند. آنها معمولا از خودرو بین ۲۴ تا ۴۸ ساعت استفاده و در ادامه آن را در کنار خیابان رها می کنند.

پرونده چهار زورگیر بار دیگر باعث مطرح شدن بحث هایی درباره حمل سلاح سرد در جامعه شد. دیدگاه شما در این باره چیست؟

متاسفانه برای سلاح سرد قانون مشخصی وجود ندارد. مثلا شاهدیم در کنار خیابان افراد بدون هیچ مانعی چاقوهای نامتعارف می فروشند. حال سوال اینجاست که چاقوهای بزرگ یا مثلا شمشیری که فروخته میشود چه کاربردی می تواند داشته باشد. خرید، فروش و حمل چنین وسایلی به هیچ عنوان توجیه ندارد. در این خصوص مدت ها قبل طرحی به مجلس فرستاده شد اما تاکنون به جایی نرسیده است. این در حالی است که بسیاری از جرائم خشن مثل قتل و زورگیری با استفاده از همین چاقوهای نامتعارف انجام می شود.

شما چه توصیه هایی به شهروندان در خصوص مواجهه با زورگیران دارید؟

توصیه ما این است که افراد در برابر زورگیران به هیچ وجه مقاومت نکنند. چراکه ممکن است آنها از سلاحشان استفاده کنند. در یک مورد زورگیران با چاقو به گردن یک نفر ضربه زده بودند و ممکن بود این فرد جان خود را از دست بدهد. عاقلانه ترین کار این است که افراد تلاش کنند اطلاعات بیشتری از تبهکاران به دست بیاورند. مثلا شماره پلاک خودرو یا موتورسیکلت شان و چهره آنها را به خوبی به خاطر بسپارند تا پلیس را در کشف جرم یاری دهند.

اخبار روز  – ۲۰ شهریور ۱۳۹۲

سازمان بین المللی IBA فصلی نو در بادیگاردی

آموزش و پرورش بادیگارد یا حافظ شخصی یکی از مسائلی است که سالها در کشورمان به طور اختصاصی به آن پرداخته شده اما این بار با تلاشهای مصطفی راستینه همگام با اخذ نمایندگی سازمان بین المللی محفظان شخصی IBAفصلی نو در این باب گشوده شد.

این امر برای اولین بار اولین بار در ایران به تحقق پیوسته و با این رون بادیگارد در ایران جایگاه واقعی خود را پیا خواهد کرد. بادی کارد در معنای لغوی به محافظت بدنی اطلاق می شود ودر کشور ما مولتی کامبت به لحاظ نزدیکی نوع فعالیت آن که در مجموع سیستمی دفاع شخصی و به عنوان حرفه ای ترین نوع دفاع شخصی در دنیا از آن یاد می شود راستینه توانسته با اخذ مجوز از سازمان بین المللی بادیگارد IBAاین سیستم را تحت پوشش قرار دهد با این اوصاف به سراغ استاد مصطفی راستینه رییس انجمن مولتی کامبت و نماینده سازمان بین المللی IBAدر ایران رفتیم تا ضمن گفت وگویی کوتاه از نحوه عملکرد این مجموعه آگاه شویم.

–       لطفا کمی در خصوص تاریخچه بادیگارد (IBA)بفرمایید؟

یکی از معتبرترین سازمان بادیگارد در سطح جهن سازمان IBAمی باشد که با حدود نیم قرن سابقه درخشان در امر حفاظت شخصی فعالیت دارد این سازمان در سال 1957تاسیس ودر حال حاضر به ریاست بارون جیمز شورت انگلیسی با هدف حفاظت از اشخصاص و شخصیت های حقیقی و حقوقی تاسیس گردیده این سازمان بر اساس آموزش نحوه دفاع از خود و دیگران در مقابل خطرات اقدام به پرورش نیروهای متخصص در این زمینه می نماید.

-آیادر کشور ما چنین سازمانی وجود دارد؟

در کشور ما فقط سیستم حفاظت شخصیت ها مخصوص اشخاص درجه 1 لشگری وکشوری وجود دارد که این افراد نیز تحت تعلیم اساتید درجه یک سیستم های دفاع شخصی و سلاح دوره های خود را تکمیل کرده و پس از تایید به عضویت این یگانها در می ایند.

-در خصوص مدیران شرکتهای خصوصی و عوام چه حالتی دارد؟

استخدام بادیگارد تحت هر شرایط ی خلاف قانون بوده و هیچ کسی حق استخدام این نیروها را در راستای استفاده شخصی ندارد.که مدیریت مرکز انتظام در مصاحبه های مختلف بارها بر این امر تاکید داشته اند.

-نحوه فعالیت شما در استانها چگونه است؟

در نظر داریم تا با آموزش نیروهای متخصص در این امور برای استانها و شهرستانهای مختلف تاسیس نمایندگی در سراسر ایران به طور جدی فعالیت داشته باشیم و ازاستانها وشهرستانهای فاقد نماینده عضو و نماینده فعال پس پس از طی مراحل آموزشی پذیرفته می شود تا در راستای گسترشIBAدر سطح کشور به سرعت دلخواه برسیم.

-با توجه به مطالب بالا و ضعیت سازمان ها ،کلاس،کانون و… بادیگاردی که تبلیغ می کنندچگونه خواهد بود؟

– خوشبختانه در ایران سطح فرهنگی و شعور اجتماعی در حد و اندازه خوبی است و قطعا قبل از حضور در هر دوره ای در خصوص نمایندگی جهانی و داخلی آن استعلام لازم جهت کسب اطلاعات صورت خواهد گرفت و علاقمندان متوجه حقایق خواهند شد.

-سخن آخر؟

استفاده از افراد بعنوان بادیگارد در کشور ما ممنوع می باشد و به تمام عزیزان توصیه دارم حتما دقت کنند تا با وعده های استخدام و غیره فریب نخورند چرا که این وعده تو خالی و غیر قانونی می باشد.

26 آبان 1386 – رزم آور

انهدام باند زورگیری از رانندگان تریلی

فرمانده انتظامی استان سمنان از انهدام باند زورگیری از رانندگان تریلی خبرداد و گفت: عملیات پیچیده و تلاش سه ماهه ماموران پلیس آگاهی گرمسار، با کشف 8 فقره زورگیری و دستگیری 5 عضو این باند پایان یافت.

به گزارش جام جم آنلاین به نقل از پایگاه اطلاع رسانی پلیس، صبح بیست و هفتم آبان ماه امسال طی  تماسی با مرکز فوریت های پلیسی 110 گرمسار خبر از وقوع یک فقره سرقت از نوع زورگیری اعلام شد.

ماموران با توجه به حساسیت موضوع در محل، حاضر و در بررسی های اولیه مشخص شد سرنشینان سواری پژو پارس سفید رنگ، راننده یک دستگاه تریلی حامل شمش آهن را به شدت مورد ضرب و شتم قرار داده و خودرو را ربوده اند.

پس از انجام تحقیقات مقدماتی و جمع بندی اظهارات مالباخته، پیگیری ویژه موضوع در دستور کار کارآگاهان پلیس آگاهی گرمسار قرار گرفت و تلاش بی وقفه ای برای کشف این پرونده صورت گرفت.

سردار محمدرضا میرزایی فرمانده انتظامی استان سمنان صبح امروز در همین خصوص به تشریح جزییات عملیات پیچیده پلیس گرمسار برای شناسایی عاملان این سرقت پرداخت و گفت: تنها سرنخ پرونده پژو پارس سفید رنگ بود که تحقیقات گسترده ای برای شناسایی خودرو و مالک آن به عمل آمد.

وی افزود: سرانجام ماموران پس از چند ماه پیگیری و با بکارگیری شگردهای خاص پلیسی، اطلاعاتی از خودروی مورد نظر به دست آوردند و همین سرنخ کافی بود تا یکی از اعضای این باند زورگیری شناسایی شود و با هماهنگی مقام قضایی، متهم در عملیاتی ضربتی در مخفیگاهش در تهران دستگیرشد.چهار عضو دیگر این باند که اهل و ساکن یکی از شهرستان های استان همدان هستند، در دو عملیات پلیس، زمین گیر و تحت بازجویی فنی کارآگاهان پلیس قرار گرفتند.

فرمانده انتظامی استان سمنان تصریح کرد: اعضای باند به هشت فقره سرقت به عنف، زورگیری و یک فقره قتل اعتراف کردند.

وی با قدردانی از تلاش گسترده ماموران برای کشف این پرونده، برخورد قاطع با سارقان را یکی از خواسته های مردم از پلیس و دیگر دستگاه های مرتبط عنوان و تاکیدکرد: برای جامه عمل پوشاندن به این خواسته عمومی، از هیچ تلاشی دریغ نخواهیم کرد.

سردار میرزایی با توصیه به رانندگان خودروهای سنگین و تریلی ها برای توقف در پارکینگ های مجاز، بر این نکته هم تاکیدکرد که رعایت نکات ایمنی و توجه به هشدارهای پلیس، در پیشگیری از بروز این گونه جرایم نیز بسیار مهم است.

از آنجا که بیشتر سرقت های این باند در خارج از استان سمنان انجام شده، تحقیقات پلیس در این خصوص همچنان ادامه دارد.

(جام جم آنلاین7/11/92)